|
Εικοσαετής πόλεμος "Θέσεων" |
Συντάκτης : Οι "Θέσεις" γιορτάζουν τα 20 χρόνια της διαδρομής τους. Θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει αυτήν την επέτειο ως μια απλή "εθιμοτυπική" σύμβαση. Η πορεία του περιοδικού ωστόσο (το οποίο πρωτοβουλιακά ξεκίνησε το 1982 ως θεωρητική και πολιτική απόπειρα στον κατακερματισμένο χώρο της Αριστεράς) και το σημερινό της απόσταγμα, αποδεικνύουν πως η επιβίωσή του δεν ήταν αποτέλεσμα τύχης αλλά άποψης. Αν επιπλέον συνυπολογίσει κάποιος το γεγονός πως όλα αυτά τα χρόνια σημαδεύτηκαν απο εξαιρετικά σημαντικές κοινωνικές, πολιτικές και ιδεολογικές ανατροπές, τότε θα αντιληφθεί πως η θεωρητική του συνεισφορά και οι αναλύσεις λειτούργησαν ως αξίες. Με αυτή την αφορμή, τη συμπλήρωση δηλαδή των είκοσι χρόνων αλλά και χάριν του επιστημονικού τριημέρου που το περιοδικό διοργανώνει από την προσεχή Παρασκευή με θέμα \"Μαρξιστική θεωρία και συγκυρία"\ συνομιλήσαμε με τον \Γιάννη Μηλιό\ (διευθυντή των "Θέσεων") για την οχληρή και γόνιμη πορεία του περιοδικού και των επιδράσεών του στο τοπίο της αριστεράς. Του Σταμάτη ΜΑΥΡΟΕΙΔΗ * Γενέθλιο και επετειακό συνάμα το 80ο τεύχος των "Θέσεων". Αποτιμώντας αυτή την εικοσαετή διαδρομή, κρίνεις πως κατάφερε να συνομιλήσει με το κυρίως σώμα της Αριστεράς, επηρέασε τις βεβαιότητές της, κατά κάποιο τρόπο, ή όχι; Πιστεύω πως επηρέασε. Γιατί το περιοδικό είχε επί 20 χρόνια μια συνεχή "οχλητική" παρουσία στα πράγματα της Αριστεράς. Από τον Οκτώβριο του 1982 ήταν πάντα εκεί τον πρώτο μήνα κάθε τριμήνου επιχειρώντας να τεκμηριώσει την άποψη ότι τα φαινόμενα ερμηνεύονται με βάση την εσωτερική δυναμική τους, ότι δεν προκαλούνται από "ξένες" επιρροές. Ένα ζήτημα που μας απασχόλησε από το πρώτο τεύχος ήτανε η κυρίαρχη αντίληψη της Αριστεράς για την εξέλιξη του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού, δηλαδή η θεωρία της "εξάρτησης". Ασκήσαμε κριτική στις αντιλήψεις που κατανοούσαν την Ιστορία ως "πάλη των εθνών", σύμφωνα με την οποία "ξένα κέντρα" (οι ΗΠΑ, το "Διευθυντήριο των Βρυξελλών") υπαγόρευαν τις οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα, και επιμείναμε στην προτεραιότητα της έννοιας και της ιδέας των εσωτερικών συγκρούσεων και διαδικασιών, σ' αυτό δηλαδή που με κλασικό μαρξιστικό λόγο περιγράφεται ως η πάλη των τάξεων. Είναι παρήγορο ότι πλέον οι (τελικά εθνικιστικές) ιδεολογίες της εξάρτησης και τα παράγωγά τους έχουν χάσει έδαφος στην Αριστερά και σ' αυτό συμβάλλαμε και εμείς. * Αυτά τα αποτελέσματα σε επίπεδο θεωρίας που διατείνεσαι ότι υπάρχουν είναι ορατά στο οργανωμένο κομμάτι της σημερινής Αριστεράς; Καίτοι αυτό που κάνουν οι "Θέσεις" είναι κυρίως "πόλεμος των λέξεων" (ή καλύτερα των εννοιών), επομένως θα έλεγε κανείς ότι αφορά κυρίως τους διανοούμενους, αφήνοντας έξω ανθρώπους που είναι κατά κύριο λόγο πολιτικά ενεργοί μέσα στα κινήματα, εντούτοις έχω την εντύπωση πως το περιοδικό άγγιξε και τον κόσμο των κινημάτων. Οι άνθρωποι που προλογίζουν το 80ο τεύχος κάνουν σαφές αυτό που λέω, δηλαδή τους δεσμούς που διατήρησαν οι "Θέσεις" με τον κόσμο της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς. * Το περιοδικό "Θέσεις" μπορεί να θεωρηθεί ως περιοδικό διαλόγου της σημερινής Αριστεράς, τμήμα του δημόσιου λόγου της και βήμα συζήτησης των θέσεών της ή επιχειρεί την ανατροπή αυτού του λόγου; Από την πρώτη στιγμή υπήρξε περιοδικό ανατροπής, με την έννοια ότι είναι περιοδικό άποψης. Ξεκινάει τον διάλογο από μια συγκεκριμένη σκοπιά. Είναι μια άποψη που από τη μια μεριά πατάει σε ό,τι θα μπορούσε να ονομαστεί σήμερα λενινιστική παράδοση, παράλληλα με την κριτική εμβάθυνση στα ώριμα οικονομικά έργα του Μαρξ, και από την άλλη υιοθετεί ορισμένες αντιλήψεις που προέρχονται από το θεωρητικό ρεύμα που ονομάστηκε σχολή Αλτουσέρ. Με αυτή την έννοια δεν είναι ένα κλασικό περιοδικό διαλόγου. Μέριμνά μας από το πρώτο τεύχος ήταν να προκληθεί ο διάλογος με αφετηρία τις συγκεκριμένες απόψεις και την κριτική που διατυπώναμε, δηλαδή η άποψή μας να τεθεί στην Αριστερά με ένα τέτοιο τεκμηριωμένο τρόπο ώστε να μην είναι προσπεράσιμη. * Να πάμε λίγο και στην επικαιρότητα του φαινομένου της τρομοκρατίας. Και εκεί ο λόγος της Αριστεράς μοιάζει κατακερματισμένος. Ένας πολίτης, που θέλει να κατανοήσει την άποψη της Αριστεράς, παθαίνει σύγχυση, διότι, όχι απλώς εκφράζονται διαμετρικά αντίθετες απόψεις, αλλά συχνά απουσιάζει η όποια ανάλυση του φαινομένου. Τι πιστεύεις, οι παρεμβάσεις της Αριστεράς κατάφεραν να διασώσουν τις αξίες της, ή διάλεξε τον δρόμο της στρουθοκαμήλου; Οι περισσότερες οργανώσεις της Αριστεράς ακολούθησαν τη μέθοδο της στρουθοκαμήλου. Υπάρχουν δύο μεγάλα ζητήματα: 1) Από τη μια υπάρχει η ανάγκη ερμηνείας και ιδεολικο-πολιτικής κριτικής του φαινομένου της τρομοκρατίας. Είναι πολιτικά και ιδεολογικά καταστροφικός για την Αριστερά ο γελοίος ισχυρισμός ότι ήταν πράκτορες όσοι χρησιμοποίησαν τις λανθασμένες, για την περίοδο μετά τη Μεταπολίτευση, πρακτικές της ένοπλης βίας. Η στάση αυτή προδίδει αμηχανία, δηλαδή δυσκολία διαφοροποίησης από τον απλουστευτικό λαϊκισμό της "17 Νοέμβρη". Μέσα από αυτή τη στάση υποτιμάται η πολιτική σημασία που έχει, για την Αριστερά και το κίνημα, η προστασία των δικαιωμάτων. Τα δικαιώματα δεν ισχύουν "αφηρημένα", ώστε να αναστέλλονται (ή να είναι αδιάφορα) σε "σοβαρές περιπτώσεις" (ή περιπτώσεις "πρακτόρων"), όπως της "17 Νοέμβρη". Είναι "συμπυκνώσεις" πολιτικών και κοινωνικών συμβιβασμών, οι οποίοι, αν ανατραπούν, θα σημάνουν ένα νέο μεσαίωνα για τις εργαζόμενες και υποτελείς τάξεις. (Ας θυμηθούμε ότι ήδη κάθε απεργία κηρύσσεται "παράνομη έως καταχρηστική"). Τα δικαιώματα δεν τα χρειάζομαι εγώ και συ, τα χρειάζονται όσοι κατηγορούνται για βαρύτατες παραβατικές πράξεις. 2) Από την άλλη η σημερινή συγκυρία θέτει αντικειμενικά ένα ζήτημα στρατηγικού χαρακτήρα: Το ζήτημα της ανατροπής του καπιταλιστικού συστήματος και των μέσων πάλης για το σοσιαλισμό. Στις τοποθετήσεις αριστερών οργανώσεων και κομμάτων περί πρακτόρων (ή κοινών εγκληματιών) διαβλέπω μία δήλωση αρχής: Ότι, σε κάθε περίπτωση, η απομάκρυνση από τη νομιμότητα της παρούσας τάξης πραγμάτων είναι κατακριτέα, και οι βίαιες μορφές αντιπαράθεσης είναι γενικά (και πάντα) απορριπτέες. Νομίζω ότι κάτι τέτοιο είναι έξω από την λογική της ριζοσπαστικής Αριστεράς, η οποία βεβαίως ποτέ δεν προσανατολίστηκε και πάντα κατέκρινε την ατομική τρομοκρατία, γνωρίζοντας όμως ότι η δυναμική του παρόντος (η αντίσταση στην καπιταλιστική εκμετάλλευση και την κρατική βία και καταστολή) εγκυμονεί τη μελλοντική δυνατότητα της πλειοψηφίας (των κοινωνικών τάξεων που υφίστανται την καπιταλιστική εκμετάλλευση και καταστολή) να στρατευθεί στην ανατροπή του καπιταλισμού με κάθε πρόσφορο (στη δεδομένη συγκυρία) μέσο. |"...Αρκετές φορές νιώσαμε στο παρελθόν ικανοποιημένοι με όσα είχαμε. Ανατρέξαμε συχνά στην πηγή των ιδεών μας, αλλά όχι για να διαπιστώσουμε την πρωτεύουσα σημασία της παραγωγής νέας θεωρίας με βάση την πρώτη ύλη που μας έδινε η υπάρχουσα ανατρεπτική θεωρητική παραγωγή. Το αποτέλεσμα ήταν τις περισσότερες φορές να μελετάμε τις γραφές κι όχι να τις χρησιμοποιούμε για την ανάλυση της νέας πραγματικότητας. Αναρωτηθήκαμε ποτέ ώς το 1989 πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς τον 'υπαρκτό σοσιαλισμό'; Αναρωτηθήκαμε ποτέ ώς το 1989 αν ήταν δυνατόν και πώς να εξελιχθεί ή να ανατραπεί ο "υπαρκτός σοσιαλισμός" Μας απασχόλησε στα σοβαρά, στο επίπεδο της θεωρίας, όχι της πολιτικής πολεμικής, η "Άνοιξη της Πράγας" Ελάχιστοι αναρωτήθηκαν για όλα αυτά και οι αναζητήσεις τους αναπτύχθηκαν στις παρυφές του κύριου σώματος της Αριστεράς. Συχνά θεωρήθηκαν εξοβελιστέοι, ενοχλητικά αιρετικοί. Τώρα μόλις αρχίζουμε να βλέπουμε πόσο μας χρειάζονται οι σκέψεις τους..."| \Χαράλαμπος Γεωργούλας\ |(Απόσπασμα απο το κείμενό του στο επετειακό τεύχος των "Θέσεων".) "... Στις συνθήκες λοιπόν αυτές, έντυπα όπως οι 'Θέσεις', αλλά και άλλα συλλογικά εγχειρήματα και προσπάθειες, έπαιξαν ένα ρόλο πολύ ευρύτερο, απο τον ιδιαίτερο στόχο τους, αφού εξ αντικειμένου λειτούργησαν ως εστίες αντίστασης, αλλά και παράγοντες που συνέβαλλαν στην επιβίωση και την πολιτική παρουσία της Αριστεράς. Πρόκειται για μια στάση που βρίσκεται στον αντίποδα της παραίτησης, της ιδιώτευσης, όσο και της υπόκλισης σε κυρίαρχες ιδεολογίες ή σε αντιλήψεις του συρμού. Η συμβολή αυτή ήταν, όχι μόνο συμβολική αλλά και ουσιαστική|. |Γιάννης Δραγασάκης| ( Απόσπασμα απο το κείμενό του στο προαναφερθέν τεύχος) ΜΙΛΑ ΣΤΗΝ "ΑΥΓΗ" Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΗΛΙΟΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΑ 80 ΤΕΥΧΗ ΤΟΥ ΛΕΖΑΝΤΑ Από το "πρώτο"... στο 80 Copyright © "Η ΑΥΓΗ". ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιλιπτική, ή κατά παράφραση ή διασκευή απόδοση του περιεχομένου της εφημερίδας με οποιονδήποτε τρόπο, μηχανικό, ηλεκτρονικό, φωτοπυπικό, ηχογράφησης ή άλλο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη. Νόμος 2121/1993 και κανόνες του Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα. |