trena@mc00006

 

ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΛΑΥΡΙΟ

 

Απευθείας μετάβαση προς την 39η και την 40η εκδρομή στο Λαύριο

 

Μία από τις πολλές καταργημένες γραμμές του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου είναι η γραμμή του Λαυρίου, η οποία έχει πάψει να λειτουργεί εδώ και σαράντα περίπου χρόνια. Αποτελεί μία ιδιαίτερα ιδιάζουσα περίπτωση ανάπτυ­ξης γραμμής, τόσο λόγω του τρόπου δημιουργίας της, όσο και λόγω της πε­ραιτέρω εξέλιξής της. Δυστυχώς, την κατάργηση της γραμμής ακολούθησε η πλήρης εγκατάλειψή της, με αποτέλεσμα η χάραξή της να είναι πλέον δυσδιάκριτη, ειδικά μέσα στις πόλεις.

 

Το Μάιο του 1882, ο τότε πρωθυπουργός Χ. Τρικούπης υπογράφει σύμβαση με την Ελληνική Εταιρεία Μεταλ­λουργείων Λαυ­ρίου, σχετική με την κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Αθήνας – Λαυρίου μέσα σε τρία χρόνια, καθώς και τον κλάδο Ηράκλειο – Κηφισιά. Παρόμοια με τις συμβάσεις για τις γραμμές Πε­λοποννήσου και Θεσσαλίας, η διάρκεια εκμετάλ­λευσης της γραμμής ορίζεται σε 99 χρόνια, με δικαίωμα εξαγοράς μετά από 15 χρόνια, χωρίς όμως να παρέχεται χιλιο­μετρική επιχορήγηση για την κατασκευή. Τε­λικά, το Δεκέμβρη του 1882 ιδρύεται η Εταιρεία Σιδηροδρόμων Αττι­κής με μετοχικό κεφάλαιο 6’000’000δρχ., διατεθειμένο αποκλειστικά από την Εταιρεία των Μεταλλουργείων Λαυρίου.

 

Αν και στο πλαίσιο της γενικότερης σιδηροδρομικής προσπάθειας, η σημασία αυτής της γραμμής ήταν κάπως μι­κρή, αξίζει να μελετηθούν οι όροι της σύμβασης, ιδιαίτερα ευνοϊκοί για το Δημόσιο, καθώς κι η χρονική εξέλιξη της Εται­ρείας. Κατά την υπογραφή της σύμβασης, το Δημόσιο κι η Εταιρεία Μεταλ­λουργείων είναι αντίδικοι, λόγω της αξίω­σης του Δημοσίου από τον προκάτοχο της Εταιρείας Σερπιέρη φόρου και δικαιωμάτων επικαρπίας 6%, ποσό εκτιμη­θέν σε 6’000’000δρχ. Κατά τη διάρκεια του δικαστι­κού αγώνα, ο Σερπιέρης παραχωρεί τα δικαιώματά του στη νέα Εταιρεία, η οποία αρνείται να εξοφλήσει χρέη του προκατόχου της και προσφεύγει στη Δικαιοσύνη. Κι ενώ ο δικαστι­κός αγώνας προβλέπεται χρο­νοβόρος, ο Χ. Τρικούπης κι ο Φωκίων Νέγρης, διευθυντής της Εταιρείας, συμφω­νούν για την αναστολή της δικαστικής διαμάχης και στη διάθεση του διεκδικούμενου ποσού για την κατασκευή σιδηροδρομι­κών γραμμών. Η κίνηση αυτή του Τρικούπη είναι ιδιαίτερα ευφυής, αφού προσφέρει στην ανάπτυξη σιδηροδρό­μου, ικανού να δώσει λύση στις αυξανόμενες συγκοινωνιακές ανάγκες του λεκανοπεδίου με μηδενικό κό­στος για το Κράτος, το οποίο χωρίς καμία επιβάρυνση θα συμμετέχει κατά 50% στα κέρδη που υπερβαί­νουν το 3%, ενώ μετά από 15 χρόνια, οπότε τα κέρδη αναμένεται να προσεγγίζουν το 7%, θα είναι δυνατή η εξαγορά του δικτύου. Για όλους αυτούς του λόγους, ο Τρικούπης παραιτείται από τη δικαστική διεκδί­κηση.

 

Πραγματικά, το 1890, πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της γραμμής, το κέρδος αγγίζει το 3%. Το 1891 η Εταιρεία προ­τείνει στον Θ. Δηλιγιάννη, ο οποίος και δέχεται τις προτάσεις, τη δαπάνη 500’000δρχ. για τον εξωραϊσμό της Κηφισιάς, με αντάλλαγμα τη καθιέρωση ποσοστού κέρδους 7% για τη συμμετοχή του Δημοσίου. Η απόφαση αυτή βρίσκει την αντί­δραση του, αντιπολιτευόμενου πλέον, Τρικούπη. Το 1900 τα κέρδη της Εταιρείας, μετά από 15 χρόνια εκμετάλλευ­σης κι ενώ είναι πια δυνατή η εξαγορά της από το Δημόσιο, αγγίζουν το 7%. Παράλληλα, όμως, η Εταιρεία των Σιδηροδρόμων Αττικής αντιμετω­πίζει πρόβλημα ανταγωνισμού από την Ε.Τ.Α.Π.Π., η οποία σχεδιάζει την κατασκευή ιπποσιδηροδρόμου, με προοπτική ηλεκτροκίνησης, μεταξύ Αθήνας και Κεφαλαρίου. Έτσι, κατά το τέλος του 1900, η Εταιρεία προτείνει νέα τροποποί­ηση της αρχικής σύμβασης, η οποία γίνεται δεκτή από τον νυν πρωθυπουργό Θεοτόκη και περιλαμβάνει:

o   δαπάνη 600’000δρχ. από την Εταιρεία για την κατασκευή άλσους στην Κηφισιά

o   αναστολή του δικαιώματος εξαγοράς για άλλα είκοσι χρόνια

o   απαγόρευση κατασκευής τραμ προς την κατεύθυνση της Κηφισιάς

Ο συμβιβασμός αυτός υπερψηφίζεται, συναντά όμως την αντίδραση κάποιων βουλευτών μεταξύ των οποίων και ο Φ. Νέ­γρης.

 

Έτσι, ενώ οι προβλέψεις του Τρικούπη για την οικονομική επιτυχία της γραμμής επαληθεύονται τα προσδοκώμενα κέρδη, στα οποία στόχευε η αρχική σύμβαση, δεν κατέληξαν στο Δημόσιο. Αντίθετα, για τις τροπο­ποιή­σεις των συμβάσεων, κατα­σκευάστηκαν έργα αμφιβόλου κοινωνικής συμβολής, σίγουρα όμως καθορι­στικά για την ανάδειξη της Κηφισιάς, η οποία αποτελεί ακόμα ένα από τα πλουσιότερα προάστια της Αθήνας. Δείτε παρακάτω ένα γράφημα που αποδεικνύει την ανοδική πορεία της ετήσιας χιλιομετρι­κής είσπραξης (σε δραχμές ανά εγκατεστημένο χιλιόμετρο) των Σιδηροδρό­μων Αττικής για την περίοδο 1886 – 1902. Αξίζει να αναφερθεί ότι το 1902 οι Σιδηρόδρομοι Αθηνών – Πειραιώς εμφάνι­σαν εισπράξεις 185’860δρχ. ανά εγκατεστημένο χιλιόμετρο (τιμή που έφτασε τις 194’500δρχ. το 1904). Οι εισπρά­ξεις των Σ.Α. είναι μικρότερες και από τις αντίστοιχες των Σιδηροδρόμων Πύργου – Κατακώλου μέχρι το 1900. Σε σύ­γκριση με τα μεγέθη των Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας και των Σ.Π.Α.Π. διακρίνουμε μια σχετική ομοιό­τητα, ενώ οι Σ.Α. είναι σαφώς πιο προσοδοφόροι από το σύμπλεγμα Κρυονερίου – Αγρινίου, του οποίου οι εισπράξεις κατά την περίοδο 1892 – 1905 κυμαίνονται μεταξύ 2’851δρχ. (το 1892) και 4’734δρχ. (το 1905) με μέγιστη τιμή τις 5’230δρχ. (το 1898). Οι εισπράξεις εμφανίζουν γενικά ανοδικές τάσεις.

 

 

Πάντως, είναι γεγονός ότι η γραμμή του Λαυρίου δεν εμφάνισε ιδιαίτερα αυξημένη επιβατική κίνηση, αλλά εμπορική. Αναφέρεται ενδεικτικά ότι το έτος 1926 κινήθηκαν στην εν λόγω γραμμή 239’740 επιβά­τες, την στιγμή που η γραμμή της Κηφισιάς εξυπηρέτησε 2’790’000 επιβάτες το ίδιο έτος. Για το λόγο αυτό και η κίνηση των τρένων ήταν κάπως αραιή. Βέ­βαια, ήταν διαφορετικές και οι πληθυσμιακές συνθήκες τόσο στα Μεσόγεια, όσο και στην Αττική γενικότερα.

 

Αξίζει να αναφερθεί ότι στο δίκτυο των Σιδηροδρόμων Αττικής χρησιμοποιήθηκε και η «Ελληνίς», μια ατμομηχανή κατα­σκευασμένη στην Ελλάδα από το μηχανοποιείο «Βασιλειάδης» το έτος 1900, υπό την επίβλεψη του Μηχανικού Ν. Κωνσταντινίδη. Η μηχανή αυτή κυκλοφόρησε στις γραμμές Λαυρίου και Κηφισιάς μέχρι το 1938, οπότε πέρασε στους Σ.Π.Α.Π.. Άντεξε στο χρόνο (πρόλαβε και τον Ο.Σ.Ε.) και στους πολέμους, όχι όμως και στους μικρούς, στων οποίων τα χέρια (δυστυχώς) έπεσε. Βλέπετε, η Ελ­λάδα έχει να επιδείξει ένα μεγαλειώδες πλήθος τεχνολογικών επιτευγμάτων, οπότε μπορεί να στέλνει ελαφρά τη καρδία στο χυτήριο ένα μικρό δείγμα από αυτά.

 

Το 1929 οι Σ.Π.Α.Π. ανέλαβαν την εκμετάλλευση της γραμμής του Λαυρίου. Δύο χρόνια αργότερα κατασκευάστηκε ενω­τική γραμμή μεταξύ Αγίων Αναργύρων και Νέου Ηρακλείου, η οποία κατάργησε τη χρήση της προηγούμενης χάρα­ξης. Βέβαια, από παλιότερα υπήρχε ενωτική γραμμή μεταξύ του σταθμού Πελοποννήσου και της πλατείας Αττικής, από την οποία οι Σ.Π.Α.Π. κι οι Σ.Α. αντάλλασσαν τροχαίο υλικό. Το 1938 καταργείται η κυκλοφορία του τραίνου της Κηφι­σιάς. Το «Θηρίο» (μεγάλη ιστορία αυτό το όνομα…) έδωσε τη θέση του, αν και με λίγη καθυστέρηση, στον ηλεκτρικό σιδηρό­δρομο.

 

Η γραμμή του Λαυρίου επαναλειτούργησε το 1952, λόγω των καταστροφών στη γραμμή από τον πό­λεμο. Τότε κυκλοφόρη­σαν αυτοκινητάμαξες MAN/Uerdingen και οι νεοπαραληφθείσες (τότε) De Dietrich. Οι αυτοκινητάμαξες κατέβα­σαν το χρόνο διαδρομής μεταξύ Αθήνας και Λαυρίου στις 1.50’ (με μέση τα­χύτητα λίγο μεγαλύτερη από 35km/h). Την ίδια εποχή, όμως, το Κράτος κλήθηκε να εξοφλήσει κάποια γραμμάτια προς τους ημέτερους, τα οποία είχε χρεωθεί από την Κατοχή και τον Εμφύλιο. Έτσι έχει ήδη αρχίσει η με περισσό ζήλο απαλλαγή της Αθήνας από τα επά­ρατα τραμ, η οποία ολοκληρώθηκε το φθινό­πωρο του 1960. Πριν αυτή η θεάρεστη πράξη ολοκληρωθεί ευλαβικά, οι διό­λου ιδιοτελείς καλοθελητές της πρωτεύουσας (διευκρινίζω στο σημείο αυτό ότι τα τούβλα του φόντου της παρούσας σελί­δας δεν είναι τυ­χαία επιλεγμένα), οι οποίοι είναι ευτυχώς γι’ αυτήν μπόλικοι, φρόντισαν, το 1957, να σώσουν την αγαπη­μένη τους πόλη και από το βραχνά του τρένου του Λαυρίου. Τους οφείλουμε αιώνια ευγνωμοσύνη. Τα τρένα καταργή­θηκαν, οι γραμμές ξηλώθηκαν, μπορούμε πλέον να κοιμόμαστε ήσυχοι (και εμείς και οι τσέπες μας). Ο εχθρός πέθανε. Φροντίσαμε μάλιστα να εκμηδενίσουμε και όλα τα σημάδια της παρουσίας του, για να μη θυμόμαστε προφα­νώς τις αποφράδες μέρες της ζωής του. Έγκλημα χωρίς τιμωρία… Κατά των Μεσογείων και των κατοίκων τους, οι οποίοι χρό­νια τώρα απολαμβάνουν (;) τα προτερήματα (;) του σύγχρονου (;), μοντέρνου (;), ταχύτητου (;) κι ευέλικτου (;) στοιβάγματ…, συγ­γνώμη, ευχάριστου ταξιδιού ήθελα να πω, που τους προσφέρεται (;).

 

Τελείως τυχαία ήταν η πρώτη μου επαφή με τη γραμμή Λαυρίου· συγκεκριμένα, μέσω μιας συλλογής δημοσιευμάτων ονόματι «Περί Σιδηροδρόμων», στην οποία είχε συμπεριληφθεί και μια φωτογραφία της γέφυρας του Θορικού. Η γέ­φυρα αυτή είναι σχετικά ορατή και από το δρόμο.

®  η γέφυρα του Θορικού, εν έτει 1888.

 

Το ενδιαφέρον για την επίσκεψη στους σταθμούς της γραμμής Λαυρίου, μου κέντρισε η παντελής απου­σία υλικού σχε­τικά με τη γραμμή αυτή, τόσο στο διαδίκτυο, όσο και σε έντυπα μέσα. Η αναβλητικότητά μου όμως δε με άφησε να «εκμεταλ­λευτώ» τις απεργίες των καθηγητών και να επισκεφτώ τότε κάποια κτήρια. Πάντως, ένα απόγευμα του Ιουλίου, εξέ­δραμα, μέσω Μεσογείων, στο Σούνιο κι έτσι μου δόθηκε η ευκαι­ρία να αποκτήσω μια τελείως προκαταρκτική άποψη για τα πράγ­ματα:

·       λίγο πριν το Μαρκόπουλο, οι σιδηροτροχιές φαίνονται. Ο δε σταθμός βρίσκεται ακριβώς ανά­μεσα από τον «πα­λιό» και τον περιφερειακό δρόμο.

·       το ίδιο συμβαίνει και πριν την Κερατέα, όπου μάλιστα φαίνεται και μια μικρή γέφυρα. Δε διακρί­νεται όμως κα­νένα κτήριο.

·       ο σταθμός του Δασκαλειού δε βρίσκεται κοντά στο χωριό του Δασκαλειού, αλλά επάνω στον καινού­ριο δρόμο Κε­ρατέας – Λαυρίου.

·       η γέφυρα του Θορικού, ή, τέλος πάντων, αυτό που κάποτε ήταν γέφυρα Θορικού, βρίσκεται ελάχι­στα μακριά από τον …Φόρο.

Την αμέσως επόμενη μέρα, ψάχνοντας τα κιτάπια μου, για κάτι εντελώς άσχετο, βρήκα ένα απόκομμα από την εφημε­ρίδα «Ελευθεροτυπία» της 7ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικό με την έναρξη της κατασκευής της επέκτασης του Μετρό προς το Σταυρό, στην πλατεία Κένεντι του Χαλανδρίου. Εκεί, οι εργασίες αποκάλυ­ψαν ράγες του Λαυρεωτικού. Η δημοσιογρά­φος, κα. Χ. Τζαναβάρα, η οποία κάλυψε το ρεπορτάζ, γράφει: «… Οι προκαταρτικές εργασίες αναπτύσσο­νται σε δύο μέτωπα: στη συμβολή της γραμμής του μετρό με την Αττική οδό, που θα κατασκευαστεί από την κοινοπρα­ξία της νέας λεωφόρου, και στο μελλοντικό σταθμό Δουκίσσης Πλακεντίας, κοντά στην πλατεία Κένεντι στο Χαλάνδρι. Στην τελευταία αυτή θέση αποκαλύφθηκαν οι ράγες της γραμμής για το περίφημο τρενάκι του Λαυρίου, που είχε καταργη­θεί πριν από μερικές δεκαετίες.» Το κείμενο συνόδευε κι η παρακάτω φωτογραφία.

®  Πραγματικά, θεάρεστο έργο…

Έτσι μεταβλήθηκαν ελαφρώς και τα δικά μου σχέδια, τα οποία προέβλεπαν έναρξη της αναζήτησης των  σταθμών από το Γέρακα. Τώρα, ο πρώτος σταθμός θα ήταν το Χαλάνδρι.

 

Και τότε άρχισαν τα δύσκολα: πήγα (μετά από φρικτή οδύσσεια στους δρόμους του Χαλανδρίου) στην πλατεία Κένε­ντι, για επιτόπια αναζήτηση. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μου έδωσε ένας περιπτεράς, οι γραμμές βρίσκονται κάτω από τη νησίδα της οδού Δ. Πλακεντίας, το δε εργοτάξιο του μετρό λίγο πιο κάτω. Ο ίδιος άνθρωπος μου είπε ότι δε γνώ­ριζε για την ύπαρξη κτηρίου σταθμού στο Χαλάνδρι. Έτσι έληξε άδοξα η χαλανδροαναζήτηση. Ήταν όμως πολύ σημα­ντική η πληροφορία σχετικά με την ύπαρξη των γραμμών κάτω από τη νησίδα της οδ. Δ. Πλακεντίας. Ακολουθώ­ντας ευθεία πορεία μετά το τέλος αυ­τής της οδού, μπαίνουμε στην οδό Αγ. Νεκταρίου στο Γέρακα. Και από εκεί, τι;

 

Από μια άλλη αναζήτηση, τυχαία βρήκα και άλλες πληροφορίες, των οποίων την ύπαρξη αγνοούσα. Ψάχνοντας ένα συ­γκεκριμένο τεστ στο περιοδικό «4ΤΡΟΧΟΙ» του Απριλίου του 1992, εντόπισα το άρθρο «Ταξιδεύο­ντας στην άγνωστη Ελλάδα: Οι σιδηροδρομικοί σταθμοί της Ελλάδος». Διαβάστε παρακάτω ένα απόσπασμα αυτού του άρθρου. Οι φωτογραφίες που ακολουθούν έχουν ληφθεί από αυτό το άρθρο, όπως κι οι υπότιτλοί τους. Η ορθογρα­φία και η σύνταξη έχουν διατηρη­θεί αυτούσιες: «Γυρίζοντας στην Αθήνα κάνουμε ένα οδοιπορικό στην καταργημένη από το 1956 γραμμή Λαυρίου. Από τους δεκαεν­νέα αρχικούς σταθμούς έχουν απομένει μόνον εννέα. Αυτός στο Γέρακα έχει ενταχθεί σε ένα δημοτικό αθλητικό πάρκο, αυτός στην Παιανία σε κατάσταση προχωρημένης κατάρρευσης είναι στριμωγμένος ανάμεσα σε μια παιδική χαρά και σε γήπεδα αθλοπαιδιών, ενώ αυτοί στο Κορωπί και στο Μαρκόπουλο έχουν και αυτοί ενταχθεί σε δημοτικά πάρκα που όμως δεν έχουν ολοκληρωθεί. Στην Κερα­τέα ο πέτρινος σταθμός είναι μεν εν μέρει περιφραγμένος αλλά δεν έχει ανακαινιστεί και αγνοείται το μέλλον τους. Στο Δασκαλιό, όπως και στο Λεοντάριον (Κάντζα), το μικρό πέτρινο κομψοτέ­χνημα καταρ­ρέει. Αντιθέτως, η στάση στο Θορικό λειτουργεί σήμερα σαν καφενείο, ενώ το πρώην κυλικείο του σταθμού στο Λαύριο έγινε εστιατόριο. Τα κτήρια στη Κάντζα, Μαρκόπουλο, Δασκαλιό και Λαύριο έχουν ιδιαίτερη αισθη­τική και αρχιτεκτονική αξία και πρέπει να κριθούν διατηρητέα.»

®  Ο σταθμός στο Μαρκόπουλο είναι τυπικό παράδειγμα Σιδηροδρομικής Βιομηχανικής Αρχιτεκτονικής.

®  Το κομψοτέχνημα αυτό στο Δασκαλιό, στην καταργημένη γραμμή Λαυρίου, καταρρέει ξεχασμένο.

®  Στο Λαύριο, το κυλικείο του παλιού σταθμού λειτουργεί σήμερα σαν εστιατόριο.

 

Πριν ξεκινήσω, έπρεπε να αναζητήσω πολεοδομικές πληροφορίες. Ήμουν ιδιαίτερα τυχερός, διότι έπεσε στα χέρια μου ένας χάρτης των περιχώρων, ο οποίος, μπορεί να μην ανέφερε τους σταθμούς, είχε όμως χαραγμένη τη σιδηροδρο­μική γραμμή (από την Παιανία μέχρι το Κορωπί και από την έξοδο του Κορωπίου μέχρι την Αττική Οδό)! Γνωρίζοντας και αυτά τα σημεία, οι «άγνωστοι» προορισμοί περιορί­στηκαν σε τρεις (Γέρακας, Κάντζα, Κερατέα). Μάλιστα, ο χάρτης της Παιανίας μου θύμισε την νησίδα, κάτω από την οποία είδα ράγες το 1995, αφού λίγο μετά από εκεί ο χάρτης εικονί­ζει γραμμές. Στον ίδιο χάρτη διαπίστωσα ότι η Αττική Οδός σκεπάζει το διάδρομο της γραμμής Λαυρίου μόνο επάνω στην οδό Αγίου Νεκταρίου, ή έστω, πολύ κοντά σ’ αυτήν, υπό την προϋπόθεση, βέβαια, ότι οι γραμμές πέρναγαν από την Αγ. Νε­κταρίου.

 

Η μοναδική πληροφορία που διέθετα για το σταθμό του Γέρακα, ήταν ότι το κτήριο βρίσκεται, ή, του­λάχιστον βρισκό­ταν πριν από τρία χρόνια, σε ένα χώρο αθλοπαιδιών και ότι γειτνιάζει με ένα μικρό χώρο πρασίνου. Αλλά, φευ! Σε κάθε γειτονιά του Γέρακα ο χάρτης είχε κι ένα γηπεδάκι! Μόνο ένα όμως γειτνί­αζε με χώρο πρασίνου: αυτό στο τέρμα της οδού Εθν. Αντίστασης, η οποία είναι συνέχεια της οδού Αγ. Νεκταρίου.

 

Κι επειδή τα πολλά λόγια είναι φτώχεια, το πρωΐ της 20ης Αυγούστου, πήρα το λεωφορείο 406, το οποίο τερματίζει επί της οδού Θεσσαλονίκης, έχοντας πρώτα διατρέξει την οδό Εθνικής Αντίστασης. Για να δούμε, θα είμαι τυχερός;

 

Δυστυχώς, πάλι η τύχη μου γύρισε την πλάτη. Λόγω των έργων στην οδό Κλεισθένους του Γέρακα, το 406 τερματίζει στην Αγία Παρασκευή, πολύ πιο πάνω από τη Μεσογείων. Έτσι, αναγκάστηκα να αρχίσω ξανά την περιπλάνηση μέχρι να βγω σε έναν κεντρικό δρόμο. Βγήκα στη Μεσογείων, τέσσερις στάσεις πριν την αερογέφυρα του Σταυρού (που εμπνέει απόλυτη …εμπιστοσύνη σε όποιον την περνάει!). Αφού είχα φτάσει στη Μαραθώνος, μου έρχεται η …φαεινή ιδέα να μπω σε μια παράλληλο μέσα στο Γέρακα για να γλιτώσω τη βουή της λε­ωφόρου. Και λέω φαεινή, διότι ο χάρτης του Ο.Α.Σ.Α. που είχα μαζί μου δεν ήταν πολύ διαφωτιστικός, αναγκάζοντάς με να ψάχνω σχεδόν στο κουτουρού. Δωρεάν χάρτης, γαρ…

 

Και, ω του θαύματος, σε ένα σημείο βλέπω μπροστά μου ένα μεγάλο δρόμο με υπερυψωμένη νησίδα! Ως γνωστόν, από περιοχή όπου κάποτε πέρναγαν γραμμές, το να βλέπεις νησίδα, και μάλιστα τόσο πλα­τιά, είναι στοιχείο ενθαρρυ­ντικό. Ανέβηκα λοιπόν επάνω στη νησίδα κι άρχισα να κατευθύνομαι νοτιοα­νατολικά (προς τη Μαραθώνος). Μετά από μια ανοιχτή αριστερή στροφή, φαίνεται μπροστά μου μια πλατεία και μια συστάδα δέντρων. «Ή τώρα, ή ποτέ!» λέω από μέσα μου. Προχωράω λίγο ακόμα και βλέπω την πορτοκαλί γωνία ενός χαμηλού κτηρίου με λευκό τοίχο και κεραμο­σκεπή, μπροστά από ένα γήπεδο αθλοπαιδιών. Τι κάνει νιάου-νιάου στα κεραμίδια;

 

Το γήπεδο ήταν ανοιχτό και στην πόρτα του παλιού σταθμού υπάρχει η επιγραφή ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΑΠΟΔΥΤΗΡΙΑ. Αυτό θα πει εξέλιξη… Πάντως, προκειμένου να είχε καταντήσει όπως το Ίσσαρι και η Μαρμαριά, ας λει­τουργεί και σαν χώρος αθλητισμού. Συνεχίζοντας παράλληλα προς τη Μαραθώνος, σε ένα σημείο της νησίδας το χώμα έχει διαβρωθεί και φαίνονται περίπου 10cm σκουρια­σμένης σιδηροτρο­χιάς (σιγά το εύρημα…). Οι γραμμές, αν ακολουθούν ευθεία πο­ρεία, θα συνεχίζουν προς την οδό Σολω­μού, κάτω από τη Μαραθώνος. Δείτε στο παρακάτω σκαρίφημα τη θέση του σταθ­μού, σχετικά με την οποία δεν υπάρχει αναφορά σε κανέναν γνωστό χάρτη των Περιχώρων. Δεν αναφέρονται όλοι οι δρόμοι της περιοχής, παρά οι γειτνιάζοντες με το κτήριο.

 

 

Αυτή η επίσκεψη ήταν αναγνωριστική, γι’ αυτό και δεν είχα πάρει μαζί μου φωτογραφική μηχανή. Την πρώτη μέρα των επισκέψεων, η πορεία θα αρχίσει από το σταθμό του Γέρακα. Ως ημέρα πραγματοποί­ησης της πρώτης διαδρομής ορίστηκε το Σάββατο, 26 Οκτωβρίου 2002, η δε διαδρομή θα περιλάβει το τμήμα Γέρακας – Κάντζα – Παιανία, μήκους 6.592km. Για να δούμε, τι μου επιφύ­λασσε το μέλλον…

 

Για άλλη μια φορά φάνηκα ασυνεπής στο ραντεβού μου. Έτσι, η διαδρομή αυτή έγινε μια μέρα νωρί­τερα, στις 25 Οκτω­βρίου. Πρώτος προορισμός ήταν πράγματι ο Γέρακας. Τα περί θέσης Γέρακα, τα είπαμε παραπάνω. Ας μην τα επαναλά­βουμε. Τώρα όμως, θα δείτε και δύο φωτογραφίες που τράβηξα, μια από την πλατεία και μια από το γήπεδο.

®  άποψη του σταθμού στο Γέρακα, από την παρακείμενη πλατεία.

®  ο σταθμός, όπως φαίνεται μέσα από το γήπεδο.

 

Και μετά άρχισαν πάλι οι απογοητεύσεις. Η οδός Σολωμού δεν είναι παρά ένας χωματόδρομος, στον οποίο σουλατσά­ρουν ελεύθεροι όλοι οι «έμπιστοι» σκύλοι των Γλυκών Νερών, άπαντες άριστα εκπαιδευμένοι στο να φυλάν (καταπατημέ­νες) ιδιοκτησίες. Όπως αντιλαμβάνεστε, μου ήταν πολύ δύσκολο να περπατήσω αυτό το αξιολύπητο δρο­μάκι. Αποφάσισα έτσι να βγω στη γραμμή, περνώντας πρώτα από τη λεωφόρο (τρόπος του λέγειν) Σπάτων, αλλά πάλι, …τζίφος! Μπήκα κιόλας στα Γλυκά Νερά μήπως και γίνει κάτι, αλλά δεν… Η Αττική Οδός μου δημιούργησε υποψίες ότι ίσως για χατίρι της αποτελειώθηκε η ετοιμόρ­ροπη Κάντζα. Για γραμμές δε, λόγος να μη γίνεται!

 

 Αφού το πήρα απόφαση ότι δεν επρόκειτο να δω την Κάντζα, βγήκα στη Λ. Λαυρίου για να πάρω το λεωφορείο για την Παιανία, τον επόμενο δυνάστη μου. Η μοναδική πληροφορία για το σταθμό της Παια­νίας, δινόταν από τον οδικό χάρτη, ο οποίος απεικόνιζε γραμμές μετά την οδό Αττικής και ένα με­γάλο πάρκο πλησίον της. Ακολουθώντας την πεπατη­μένη, ρώτησα έναν περιπτερά, ο οποίος όμως δεν ήταν ενημερωμένος όσο ο αντίστοιχος Χαλανδρινός: δεν είχε ακούσει ποτέ για την εν λόγω οδό. Και άντε τώρα να ψάχνεις ολόκληρη Παιανία για να βρεις ένα δρόμο… Μετά από ψά­ξιμο μιας ώρας, το πήρα απόφαση ότι η μέρα εκείνη δεν ήταν η τυχερή μου. Κι έτσι πήρα το δρόμο για τη στάση του λεωφορείου. Αυτή ήταν η «Σινέ Παιανία»

 

Αυτή όμως τη φορά, η τύχη ήταν με το μέρος μου.  Διαβάζοντας τον πίνακα με τις στάσεις του δρομο­λογίου 308 «Κο­ρωπί – Παιανία – Στ. Εθν. Άμυνας» διαπίστωσα ότι αυτό το δρομολόγιο τρεις στάσεις νω­ρίτερα περνάει από την οδό Αττικής: Μπίνγκο! Τι είναι τρεις στάσεις; ούτε δέκα λεπτά δρόμος! Πραγμα­τικά, σε λίγο ήμουν σε ένα μεγάλο πάρκο, με τον παλιό σταθμό στη μέση. Το κτήριο είναι πολύ καλά δια­τηρημένο (σε δέκα χρόνια κατάφεραν να το φτιά­ξουν…) και, σε αντίθεση με το αντίστοιχο του Γέρακα, δε φαίνεται να χρησιμοποιείται. Μάλιστα, οι πόρτες του έχουν μπρο­στά κάγκελα, όπως θα δείτε στις τρεις φωτογραφίες που έπονται.

®  ο σταθμός της Παιανίας, όπως φαίνεται από την πλατεία του.

®  μια ακόμα λήψη από την πλατεία.

®  το πίσω μέρος του σταθμού.

Για να εξακριβώσω την ύπαρξη γραμμών, όπως απεικόνιζε ο χάρτης, διέσχισα την οδό Αττικής μέχρι το τέρμα της. Η επι­πλέον αυτή πεζοπορία δικαιώθηκε: οι γραμμές ξεπροβάλλουν μέσα από την άσφαλτο και συνεχίζουν ακάθεκτες (;) προς το Κορωπί

®  φωτογραφία των γραμμών, ληφθείσα από το δρόμο.

®  οι γραμμές συνεχίζουν προς το Κορωπί κι εγώ τις φωτογράφισα, πατώντας σε ένα σάπιο στρωτήρα, κρυμ­μένο κάτω από την ημιάγρια βλάστηση. 

Έτσι, ήξερα από πού θα άρχιζα την επόμενή μου εξόρμηση, η οποία ορίστηκε για την 17η Νοεμβρίου 2002, ημέρα Κυ­ριακή.

 

Στις 30 Οκτωβρίου, όλα τα αρχεία είχαν τοποθετηθεί στον ftp φάκελό μου, ώστε να διατεθούν στον ιστό δύο μέρες αργό­τερα, όπως είχα προγραμματίσει. Όμως, ένα δημοσίευμα την ίδια ημέρα στην εφημε­ρίδα «Ελευθεροτυπία», με ανά­γκασε να κάνω μια μικρή αλλαγή στην παρούσα σελίδα. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεων, σάρωσα το οικείο άρθρο από τη σελίδα 62 της εφημερίδας, φύλλο 8’200/30-10-2002 και σας το παραθέτω αυτούσιο. Μπορείτε να το κατεβάσετε και από την ιστοσελίδα της εφημερίδας, http://www.enet.gr. Δώστε προσοχή στην τελευταία πρόταση: Οι ιδιοκτήτες των λεωφορείων των Μεσο­γείων βαρύνονται από παλιά με το έγκλημα της πίεσης που άσκησαν στους πολιτικούς και σταμάτη­σαν τη λειτουργία του τρένου που πήγαινε μέχρι το Λαύριο, για να έχουν δουλειά αυτοί (!).

 

 

Καθώς το πρωΐ της 17ης Νοεμβρίου ξεκινούσα για τα Μεσόγεια, δεν είχα ακόμη ξεκαθαρίσει τι θα έκανα με την εκκρεμό­τητα της Κάντζας. Το μόνο σίγουρο ήταν το …λεωφορείο που θα έπαιρνα, το 308, το οποίο καταλή­γει στο Κορωπί, μπορεί όμως να με αφήσει και στην Λεωφόρο Λεοντα­ρίου. Τελικά, αποφάσισα να ψάξω για άλλη μια φορά το ερείπιο που λέγεται σταθμός Κάντζας.

 

Κατέβηκα από το λεωφορείο στα Γλυκά Νερά, στο ύψος της οδού Αφανών Ηρώων, την οποία άρχισα να διασχίζω. Μετά από λίγο, ο δρόμος άρχισε να ανηφορίζει κι εγώ πάλι να ψάχνομαι. Τελικά, ρώτησα έναν περίοικο, ο οποίος μου υπέδειξε τη σωστή διαδρομή και με ενημέρωσε για την ελεεινή κατάσταση του κτηρίου. Μάλιστα, μου είπε ότι θα έβλεπα και τις σιδη­ροδρομικές γραμμές και ένα …πάρκινγκ, όπου πα­λιότερα «αράζανε», κατά την έκφρασή του, τα τρένα. Έτσι, κατηφόρισα προς τη Λεωφόρο Λεονταρίου και κατευθύνθηκα ανατολικά. Πραγματικά, μετά από 15’ περί­που, είδα απέναντί μου τον τρύπιο τοίχο της Κάντζας. Αν θέλετε κι εσείς να επισκεφθείτε το κτήριο (;), χρησιμοποιήστε το λεωφορείο 324 «Στ. Εθν. Άμυνας – Κάντζα – Παλλήνη» και κατεβείτε στη στάση «Κα­μπά». Ο σταθμός βρίσκεται στα είκοσι μέτρα από εκεί.

 

Θα πείτε λοιπόν, «είκοσι μέτρα, σιγά την απόσταση». Ναι, μόνο που τα είκοσι μέτρα είναι απόλυτη απόσταση, στην ευ­θεία. Για να φτάσω τελικά εκεί, έπρεπε να ανεβοκατέβω κάμποσα χωμάτινα λοφάκια, να κάνω χαλκομανία μερικές δεκάδες σαλιγκάρια και να γεμίσω νερά, εξ’ αιτίας της τροπικής βλάστησης από χορτάρια, τα οποία ευνοούσε η υγρα­σία. Τέλος πάντων, μετά από αυτό το ριψοκίνδυνο πέρασμα (τύ­φλα να ‘χει το Camel Trophy…), έφτασα έξω από το ερείπιο. Δυστυχώς, δε μπόρεσα να διακρίνω καθόλου γραμμές, αν και κρίνο­ντας από τα «λοφάκια», μάλλον δεν υπάρχουν πια εκεί γραμμές, εκτός και αν ήταν κρυμμένες κάτω από τα χορτάρια και τα γαϊδουράγκαθα. Το κτήριο είναι περιφραγμένο, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η προσέγγισή του. Δείτε παρα­κάτω τις φωτογραφίες που τράβηξα. Ίσως η υγρασία να τις έχει κάνει κάπως θαμπές.

®  ο σταθμός, όπως φαίνεται από το δρόμο.

®  η πρόσοψη του σταθμού, περιφραγμένη.

®  η βόρεια πλευρά του κτηρίου.

®  η διάσημη τρύπα.

®  η τρύπα σαν …λεπτομέρεια!

®  το πίσω μέρος του σταθμού.

 

Αφού λοιπόν έληξε, θριαμβευτικά, η καντζοαναζήτηση, πήρα το δρόμο της επιστροφής στη Λεωφόρο Λαυρίου για να πάρω πάλι το 308 και να πάω στο Κορωπί. Ευτυχώς, η κίνηση ήταν ελάχιστη κι έτσι σε λι­γότερα από 20’ βρισκόμουν στο Κορωπί. Το λεωφορείο με άφησε σχετικά ψηλά κι εγώ άρχισα να κατευθύ­νομαι νότια, στον κεντρικό δρόμο. Αυτή τη φορά όμως η ενημέρωσή μου ήταν ελλιπέστατη. Ρώτησα μια γριούλα κι έναν περιπτερά, αλλά κι οι δύο μου είπαν κατά λέξη «πέρναγε ποτέ τρένο από εδώ;». Συνεχί­ζοντας το περπάτημα, έφτασα σχεδόν στο τέρμα του Κορωπίου, όταν βλέπω απέ­ναντί μου έναν καφενέ γεμάτο ηλικιωμένους. Πάω και τους ρωτάω: «θα φτάσεις στο ύψος του Δημαρχείου και θα πας στα δεξιά του δρόμου. Εκεί είναι η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Ένα τετράγωνο πιο πίσω είναι ο σταθμός». Ελαφρώς ασαφής η πλοήγηση, οπότε ξα­νανεβαίνω στο 308, από την αφετηρία του τώρα, και κατε­βαίνω στη στάση «Δημαρχείο». Πραγματικά, βρήκα την Αγία Παρασκευή, όπου μάλιστα γινόταν κι ένα μνημόσυνο… Ένα τετράγωνο πιο πίσω είδα το σήμα κατατεθέν των ψόφιων γραμμών: γιγαντιαίων δια­στάσεων νησίδα! Υπήρχε κι ένα σπιτάκι, αλλά έχοντας εγώ μείνει στο άρθρο του 1992, πίστευα ότι κάπου εκεί θα ήταν και το πάρκο. Ανέβηκα στη νη­σίδα λοιπόν και κατευθύνθηκα ανατολικά. Σε πολλά σημεία της νησίδας οι γραμμές φαίνονται ικανο­ποιητικά, όπως θα δείτε και στις παρα­κάτω φωτογραφίες.

®  εδώ η νησίδα είναι πολύ πιο πλατιά απ τις αντίστοιχες στο Γέρακα και την Παιανία.

®  αν σας πω ότι σάρωσα αυτή τη φωτογραφία 9 φορές μέχρι να την πετύχω, θα με πιστέψετε;

®  το σήμα κατατεθέν του ελεεινά ερασιτέχνη φωτογράφου: να φωτογραφίζει τη σκιά του!

Φτάνοντας στο τέλος της πόλης, επέστρεψα πίσω. Κατά την επιστροφή μου, φωτογράφισα και το κτήριο. Θαυμάστε το.

®  η νότια πλευρά του κτηρίου.

®  η δυτική πλευρά.

 

Πάει κι αυτό λοιπόν. Επιστροφή τώρα στο δρόμο, για να βρω μέσο και να πάω στο Μαρκόπουλο. Τε­λικά, μου έλαχε ένα ταξί με πολυλογά οδηγό. «Φωτογραφική μηχανή έχεις στο βαλιτσάκι;». «Ναι, είμαι χομπίστας φωτογράφος». «Καλά, έχει κάτι σπουδαίο το Μαρκόπουλο για να βγάλεις;». «Κάνω μια εργασία για τους σταθμούς της παλιάς γραμμής του Λαυρίου». «Του Λαυρίου; Πολύ ενδιαφέρον. Πολλά χρόνια δεν είναι αχρησιμοποίητη αυτή η γραμμή;». Ευτυχώς, το Μαρκόπουλο ήταν κοντά κι η ανάκριση έλαβε γρήγορα τέλος!

 

Ο σταθμός στο Μαρκόπουλο είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Δυστυχώς, το café-bar ήταν κλει­στό, αλλά η πρό­σβαση στο πάρκο, το οποίο χρησιμοποιείται σαν parking, είναι ελεύθερη. Έτσι έβγαλα με την άνεσή μου τις παρακάτω φωτογραφίες. Οι πρώτες δύο έχουν ληφθεί από το δρόμο. Αν ήταν κάτι που με εντυπωσίασε από τη γραμμή, αυτό ήταν το τερατώδες χαλίκι.

®  η πρόσοψη του σταθμού, φωτογραφημένη από τη νησίδα του απέναντι δρόμου.

®  η πρόσοψη από το ίδιο σχεδόν σημείο.

®  το ειδοποιός διαφορά του πάρκου του σταθμού: ένας συρμός με επικεφαλής την Breda Δι.7.113.

®  το τέρμα του πάρκου. Όχι, δεν πήγα μέχρι το τέρμα της πόλης…

®  πλήρης άποψη της δεξιάς πλευράς της Breda.

®  ο σταθμός από την πλευρά των γραμμών.

®  Η βόρεια πλευρά του σταθμού κι η Breda στο φόντο.

 

Έτσι, τελείωσε η δεύτερη εξόρμησή μου στους σταθμούς της γραμμής Λαυρίου – Αγίων Αναργύρων. Το επόμενο (και τελευ­ταίο) ταξίδι, το οποίο θα περιλαμβάνει την περιοχή της Κερατέας (όπου υπάρχει και το επισκευασμένο κομμάτι της γραμ­μής), του Δασκαλειού και του Λαυρίου, ορίστηκε για την Παρασκευή, 20 Δεκεμβρίου 2002, καιρού (και Πολυτε­χνείου…) επιτρέποντος.

 

Δυστυχώς, τη μέρα εκείνη, ούτε ο καιρός (χιόνισε!), ούτε το Πολυτεχνείο επέτρεψαν την πραγματοποίηση της τρίτης και τελευταίας (;) εκδρομής. Όμως, το δελτίο της Ε.Μ.Υ. για το Σάββατο ήταν σαφώς πιο ενθαρρυντικό. Έτσι, το πρωΐ της 21ης Δεκεμβρίου ο καιρός ήταν στις καλές του. Ευνοϊκό ση­μάδι… Επιβιβάστηκα σε λεωφορείο του υπεραστικού Κ.Τ.Ε.Λ. με προορισμό την Κερατέα και η τελευταία εκδρομή στη γραμμή Λαυρίου μόλις άρχιζε! Αν και οι δρόμοι δεν είχαν ιδιαίτερη κίνηση, μέσα στο λεωφορείο επικρατούσε το αδιαχώρητο. Πάντως, μέσα σε 50’ είχα φτάσει στην Κερατέα. Βρήκα εύκολα το σταθμό, το βυτιοφόρο, το εμπορικό βαγόνι και (περιφραγμένη) την κόκκινη δρεζίνα. Κάντε κλικ στους παρακάτω υπότιτλους για να δείτε πλήρεις τις φωτογραφίες. Δυστυχώς, ο χώρος που μου παρέχει το Ε.Μ.Π. είναι περιορισμένος, οπότε πρέπει να υπολογίζω και το τελευταίο …bit!

®  το βυτιοφόρο και το εμπορικό βαγόνι.

®  η βόρεια πλευρά του σταθμού, με βαμμένη πινακίδα.

®  η πρόσοψη του σταθμού. Προσέξτε τη λεπτομέρεια κάτω αριστερά: Χ.Σ. 17.609 Λαυρίου Αγίων Αναργύ­ρων!

®  η κόκκινη δρεζίνα.

®  και οι γραμμές συνεχίζουν… (;)

 

Αφού τελείωσε κι η υπόθεση Κερατέα (ή, Κερατιά, όπως είναι το «εναλλακτικό» όνομα της πόλης), άρχισε η δασκαλειοανα­ζήτηση, μια διαδικασία καθόλου δύσκολη, μιας και είχα πολύ καλή πληροφόρηση (στο σημείο αυτό, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσους συνέβαλαν στην πληρότητα του παρόντος, δίνοντάς μου χρησιμότατες πληροφο­ρίες). Όπως είχε σημειώσει και ο αρθρογράφος του 1992, πρόκειται για ένα κομψοτέχνημα που κατέρρεε ξεχασμένο. Τώρα είναι σε πολύ καλή κατάσταση. Θαυμάστε το:

®  η πρόσοψη του κτηρίου.

®  η επιγραφή του σταθμού στη βόρεια πλευρά του. Λίγο δύσκολα διαβάζεται…

 

Στο αυτοκίνητο προς το Θορικό, είδα μια μεταλλική γέφυρα, αλλά δυστυχώς δεν πρόλαβα να τη φωτογραφίσω. Τουλάχι­στον, στο Θορικό ήμουν ακίνητος, και κατάφερα να βγάλω τρεις φωτογραφίες.

®  η γέφυρα του Θορικού, εν έτει 2002. Αφού δεν έσπασε όταν τη διέσχιζα, πάλι καλά…

®  Bochum 9.1886, ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

®  ο φόρος.

 

Το Λαύριο πλέον δεν απείχε παρά λίγα χιλιόμετρα! Κι η δική μου εκδρομή βάδιζε προς τη δύση της. Η μόνη παραφω­νία στο σταθμό του Λαυρίου, ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο ακριβώς μπροστά από το σταθμό. Το δε πέτρινο κτί­σμα απέναντι από το σταθμό φιλοξενεί ένα ταχυφαγείο. Από το σταθμό του Λαυρίου, σε αξιοπρεπή κατάσταση βρίσκε­ται μόνο η πρόσοψη. Το πίσω μέρος είναι περιφραγμένο με πλέγμα, άρα απροσπέλαστο. Η πίσω όψη είναι έτοιμη να πέ­σει.

®  η πρόσοψη του σταθμού.

®  το εστιατόριο.

®  πλήρες το συγκρότημα κτηρίων του Λαυρίου.

®  η πίσω πλευρά, όπου κάποτε θα υπήρχαν γραμμές.

 

Αυτές ήταν οι τελευταίες φωτογραφίες από την εκδρομή μου στους σταθμούς της γραμμής Λαυρίου. Οι τελευ­ταίες; 

 

 

 

Φαίνεται, όμως, ότι τα Μεσόγεια είναι η …τυχερή μου περιοχή. Έτσι, το πρωΐ της 15ης Ιανουαρίου 2003, μόλις 24 ημέ­ρες μετά την τελευταία επίσκεψη μου εκεί, το Ε.Μ.Π. μου προσέφερε μια εκδρομή στον Α.Η.Σ. του Λαυρίου, του οποίου οι ύψους 150m (δηλαδή, δύο φορές και κάτι η γέφυρα του Αχλαδοκάμπου!) καμινάδες φαίνονται στη φωτογρα­φία με τη γέφυρα του Θορικού. Δεν έβγαλα φωτογραφίες, είδα όμως κάποια στοιχεία για τη χάραξη και την κατάσταση της γραμμής, τα οποία δύσκολα διακρίνονται από λεωφορείο του Κ.Τ.Ε.Λ. (λόγω του δρομολογίου που ακολουθεί), αλλά και από αυτοκίνητο:

¨    η γέφυρα, την οποία είχα προσέξει τον προηγούμενο Ιούλιο, βρίσκεται επάνω στην διασταύρωση προς Κου­βαρά και φαινόταν με πολύ άσπρα χαλίκια, τα οποία συγκρατούνταν από μαδέρια! Κάτω από τη γέφυρα περ­νάει δρόμος· μάλιστα, υπάρχει και σήμανση για το ύψος της γέφυρας (δεν μπόρεσα να το δω).

¨    λίγο πριν την Κερατέα, η γραμμή φαίνεται ικανοποιητικά από το δρόμο, μαζί με ένα μικρό ζεύγμα. Λίγο πιο μακριά, υπάρχει ένα γήπεδο με μεγάλους προβολείς. Πάντως, δε μπορώ να πω ότι εκεί η γραμμή είναι στην καλύτερη δυνατή κατάσταση…

¨    στα φανάρια προς Κερατέα, από τον κεντρικό δρόμο, δείτε ένα σήμα της τροχαίας για αφύλακτη διάβαση κι ένα STOP λίγο πριν τις γραμμές!

¨    αν κάποιος σας έλεγε ότι για τη γραμμή του Λαυρίου υπάρχει ανισόπεδη διάβαση, τι θα κάνατε; Εγώ θα του συνιστούσα έναν καλό ψυχίατρο, μήπως κι απαλλαγεί από τις παραισθήσεις του. Θα είχα άδικο, διότι λίγο μετά την Κερατέα, οι γραμμές φαίνονται (λίγο πιο χαμηλά από το δρόμο) και μετά από τη διάβαση συνεχί­ζουν (;) από ανατολικά! Βέβαια, στο κάτω μέρος της διάβασης υπάρχει ένας μικρός δρόμος, οπότε υποθέτω άλλη μια καταπάτηση…

¨    εκτός της γέφυρας που ανέφερα, μετά το Δασκαλειό υπάρχει ένα σημείο, όπου οι γραμμές είναι μετέωρες για μήκος ενός μέτρου περίπου. Η χάραξη φαίνεται πολύ ικανοποιητικά, ενώ λίγο αργότερα, μετά από μια άλλη γέφυρα του δρόμου, τις βλέπουμε πάλι στα ανατολικά.

¨    η γέφυρα του Θορικού δεν είναι τόσο μεγάλη, τελικά… Ωστόσο, μην επιχειρήσετε να συνεχίσετε από εκεί προς Δασκαλειό, αφού οι γραμμές φαίνονται για πολύ λίγο.

 

 

 

Το φθινόπωρο ήρθαν οι απεργίες των Πανεπιστημιακών κι, αφού ούτως ή άλλως ήταν αδύνατη η μακρά απομάκρυνσή μου από την Αθήνα, είπα να ξαναεπισκεφτώ το Λαύριο, για να βγάλω λίγο περισσότερες φωτογραφίες απ’ ότι στην 3η εκδρομή, αυτή της 21ης Δεκεμβρίου 2002. Τώρα ο προορισμός ήταν πολύ πιο συγκεκριμένος από ότι στις προηγούμενες εξορμήσεις – αν και αυτό δεν έχει πολύ μεγάλη σημασία… Ούτε είχα ορίσει από παλιότερα τη μετάβασή μου αυτή. Κατέβηκα στην πλησιέστερη στάση, το λεωφορείο προς «ΣΟΥΝΙΟ ΜΕΣΟΓ.» φάνηκε στον ορίζοντα, του έκανα σινιάλο, σταμάτησε, ανέβηκα κι άρχισε η τέταρτη εκδρομή στο Λαύριο! Ημερομηνία πραγματοποίησης: Πέμπτη, 25 Σεπτεμβρίου 2003, απόγευμα.

 

Όταν έχεις στην …προϊστορία σου πολλά χιλιόμετρα πεζοπορίας και μετακίνησης με Μ.Μ.Μ., σαφώς δεν περιμένεις να δεις και πάρα πολλά από τη διαδρομή. Ωστόσο, αυτός ο σοφός που είπε «γηράσκω αεί διδασκόμενος» φαίνεται ότι κάτι ήξερε. Συγκεκριμένα είδα:

Ø το σημείο ισόπεδης συνάντησης των γραμμών (ή, τουλάχιστον, ότι υπάρχει απ’ αυτές) μεταξύ Παιανίας και Κορωπίου· βρίσκεται λίγο μετά, όπως επιστρέφουμε στην Αθήνα, από τη στάση των αστικών λεωφορείων «Ταβέρνα Μερκούρη».

Ø το περιφραγμένο τμήμα στα Καλύβια, με το μπλε χρώματος επιβατικό βαγόνι.

Ø ότι το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος οχημάτων που μπορούν να διέλθουν από την κάτω διάβαση της γέφυρας Πέτα είναι 3.2m.

Ø ότι καθώς φεύγουμε από τον Κουβαρά για την Κερατέα, από τον επαρχιακό δρόμο, στα αριστερά φαίνονται ικανοποιητικά (αν και η εν κινήσει φωτογράφησή τους είναι πρακτικά ανέφικτη) δύο σκουριασμένα ζεύγματα, μέσου σχετικά μήκους, στηριγμένα σε λίθινα βάθρα, επί καμπύλης.

Ø το πόσο δύσκολα φωτογραφίζεται εν κινήσει η μεταλλική γέφυρα μετά το Δασκαλειό!

 

Με τα πολλά, φτάσαμε στο Λαύριο. Μου έκανε εντύπωση το ότι στο τέρμα υπήρχαν περισσότεροι επιβάτες μέσα παρά στη Μεσογείων! Κι όπου τέρμα, το προαύλιο του σιδηροδρομικού σταθμού! Ιεροσυλία; μάλλον η ασέλγεια του δολοφόνου στο πτώμα του δολοφονημένου· τι να κάνουμε, ο καθένας δίνει ότι έχει … Τέλος πάντων…. Τώρα ήμουν ξανά στο Λαύριο, έχοντας απόθεμα 55 λήψεις στη φωτογραφική μηχανή (κι όχι 5 όπως πριν από εννέα μήνες) και όντας ξεκούραστος (κι όχι πτώμα από την ταλαιπωρία της προηγούμενης διαδρομής). Λοιπόν, ο σταθμός τελεί υπό ανακαίνιση, όπως θα δείτε και στις φωτογραφίες που ακολουθούν. Και το εσωτερικό του ήταν γεμάτο μπογιές και λοιπά παρόμοια αντικείμενα.

®  αυτό το οίκημα χρησίμευε σαν ξενώνας για το προσωπικό των νυχτερινών αμαξοστοιχιών.

®  η βόρεια πλευρά του σταθμού.

®  οι νότια κι ανατολική πλευρές του σταθμού.

®  η νότια πλευρά κι η πρόσοψη του σταθμού, φωτογραφημένες από το εστιατόριο.

®  ο σταθμός από την πλευρά του δρόμου. Αυτή τη φορά ο φίλος μας με το Opel αποδείχτηκε πιο συνεργάσιμος!

®  η πρόσοψη του σταθμού από μια άλλη οπτική γωνία.

®  λεπτομέρεια από τη στέγη του εστιατορίου.

®  ο διάδρομος των γραμμών, που κατά περίεργο τρόπο δεν έχει καταπατηθεί. Φαίνεται ότι στο Λαύριο τα Πολεοδομικά Σχέδια τηρούνται κάπως πιο επιμελώς από την Αθήνα.

 

Αφού τελείωσε η φωτογράφηση, ετοιμάστηκα για την επιστροφή, η οποία όμως θα περιελάμβανε και μια ενδιάμεση στάση στο Θορικό. Ευτυχώς τα λεωφορεία περνούν κάθε 30’, οπότε δε θα είχα μεγάλη αναμονή εκεί. Ο εισπράκτορας του λεωφορείου με ενημέρωσε ότι το αρχαίο θέατρο του Θορικού είναι το δεύτερο αρχαιότερο της Ελλάδας. Κατέβηκα στη διασταύρωση με το δρόμο προς τον Α.Η.Σ.: για δεύτερη φορά ήμουν στο Θορικό. Και τώρα, είχα γεμάτο φιλμ, όχι άδειο! Έτσι, εκεί βγήκαν έξι θεματικές φωτογραφίες:

®  η μεγάλη γέφυρα, όπως φαίνεται από το δρόμο προς τη Δ.Ε.Η.

®  η πορεία των γραμμών επάνω στη μεγάλη γέφυρα. Η διάβασή της δεν είναι καθόλου δύσκολη, αν και σας συνιστώ να μην εμπιστευτείτε τα μαδέρια· καλύτερα να πατήσετε σε σημεία, κάτω από τα οποία υπάρχουν στρωτήρες.

®  χρώματα φθινοπώρου στη μικρή γέφυρα…

®  λιθόκτιστη στήριξη του επιχώματος από την πλευρά της θάλασσας.

®  ο σταθμός από τη γέφυρα.

®  λεπτομέρεια.

 

Απέναντι από το Θορικό φαίνεται και η Μακρόνησος.

®  διάφορα κτίσματα.

®  διάφορα κτίσματα ξανά. Μάλλον πρέπει να επισπεύσω την αγορά τριπόδου…

Θυμήθηκα και τους στίχους του Άρη Αλεξάνδρου:

 

Έτσι που γυρίζαμε

γυαλίζουνε οι ράγες

στο σκοτάδι

απ’ την πολλή σιωπή.

 

Καλό σας απόγευμα…

 

 

 

«Ήλιος με δόντια» ήταν η ετυμηγορία των μετεωρολόγων για το πρωΐ της Τρίτης, 6 Ιανουαρίου 2004, ανήμερα των Φώτων. Και για άλλη μια φορά έπεσαν έξω. Πολύ ωραία μέρα, ότι έπρεπε για μη προγραμματισμένη φωτογραφική εξόρμηση στην εξοχή και τον καθαρό αέρα. Με δύο φιλμ 36 εκθέσεων (ένα των 21ο κι ένα των 24ο), τη φωτογραφική μηχανή και πολλή όρεξη, η 5η εκδρομή στο Λαύριο ξεκίνησε!

 

Κατέβηκα στο δρόμο και μετά από λίγο πέρασε το λεωφορείο για το Λαύριο. Λίγος κόσμος, καίτοι γιορτινή μέρα. "Κερατέα, φοιτητικό" είπα στον εισπράκτορα και το ταξίδι στη σχεδόν άδεια Μεσογείων συνεχιζόταν. Έξω από την Ε.Ρ.Τ. η φωτεινή πινακίδα υπενθυμίζει στους διερχόμενους ότι σε διακόσιες τόσες μέρες αρχίζουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Θυμάμαι ποια Ελλάδα παρουσιαζόταν πριν εφτά χρόνια στο φάκελο υποψηφιότητας και οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες... Τέλος πάντων. Λόγω της αραιής κίνησης, τόσο στη Λαυρίου, όσο και μέσα στις πόλεις, σε σχεδόν 45', γύρω στις 11.15, φτάναμε στην Κερατέα.

 

Αποβιβάστηκα στην πρώτη στάση της πόλης κι άρχισα να κινούμαι με κατεύθυνση προς ανατολικά. Πράγματι, μετά από λίγα οικοδομικά τετράγωνα έφτασα στο χώρο των γραμμών (των ποιών;) και άλλαξα ρότα προς βορράν. Σε λίγα μέτρα είδα ένα παροπλισμένο σκυροβάγονο, προφανώς των Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας (είχε δύο συγκρουστήρες):

®  μέσα στη μέση του πουθενά…

Το περπάτημα συνεχίστηκε για λίγες δεκάδες μέτρα ακόμα, οπότε και βρήκα τα απομεινάρια ενός παλιού ζεύγματος, από το οποίο πια μονάχα οι ράγες έχουν απομείνει να αιωρούνται. Για να το φωτογραφήσω αναγκάστηκα να κατέβω μέχρι την κοίτη του μικρού ρυακιού. Μη φανταστείτε ότι πρόκειται για κανένα μεγάλο ρέμα...

®  λήψη μέσα από την κοίτη. Όχι άλλα καλάμια!

®  ηθικού διδάγματος, μέρος πρώτον: ποτέ για φωτογράφηση στην Κερατέα τις πρωϊνές ώρες.

Πάλι πίσω. Καθώς πλησίαζα στο σταθμό έβλεπα πως μάλλον θα επαναλαμβάνονταν οι περυσινές εικόνες. Λάθος! Στο σταθμό υπάρχει νέο τροχαίο υλικό, όπως μπορείτε να δείτε και στις φωτογραφίες που ακολουθούν.

®  μικρό ζεύγμα λίγο πριν το Σ. Σ. Κερατέας, κρυμμένο κι αυτό μέσα στα καλάμια.

®  διάταξη αλλαγών στ. Κερατέας. Το κλειδί δεν ήταν του ίδιου τύπο με τα πελοποννησιακά· είχε μόνο ένα όρθιο βραχίονα, ο οποίος συνδεόταν απευθείας με την καδένα, χωρίς κάποια μάζα για ασφάλιση. Έτσι, δε δυσκολεύτηκα καθόλου να γυρίσω την αιχμή προς την κύρια γραμμή.

®  τα απαραίτητα γκράφιτι.

®  σε ένα δέντρο της πίσω αυλής του σταθμού κοιμόταν ένα γατάκι. Παρόλο που αναγκάστηκα να το πλησιάσω πολύ με τη μηχανή, ο θόρυβος των καθρεπτών δεν το ξύπνησε.. Αλλά τη μπουγάδα, ποιος πήγε και την άπλωσε;

®  ηθικού διδάγματος, μέρος δεύτερον.

®  ο σταθμός ληφθείς από άλλη γωνία. Το φορτηγό δίπλα είναι το ίδιο με αυτό που είχα βρει και πέρυσι!

 

Επόμενη στάση, Δασκαλειό. Κι επειδή το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού, κατευθύνθηκα (δυστυχώς δε συγκράτησα το δρόμο που πάει κατ' ευθείαν στο σταθμό, αν και η εύρεση του τελευταίου δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολη...) πάλι προς τον κεντρικό δρόμο με σκοπό να ναυλώσω κάποιο ταξί. Ευτυχώς, λόγω της αργίας, η πιάτσα ήταν γεμάτη. Μου είπαν που να μπω, μπήκα, μπήκε και ο οδηγός, ένας τριαντάρης, και ξεκινήσαμε. Η διαδρομή ήταν πλήρως προδιαγεγραμμένη: σταθμός Δασκαλειού, γέφυρα, Κουβαράς. Ο οδηγός ήταν ντόπιος οπότε αλίευσα διάφορες πληροφορίες για την περιοχή. Όπως, για παράδειγμα, ότι ο καινούριος δρόμος ήταν έργο της δικτατορίας κι ότι μετά την πτώση της αμελήθηκε πλήρως το δεύτερο ρεύμα, κάτι που είναι (ακόμα!) υπό κατασκευή. Αλλά το σπουδαιότερο ήταν το ότι στο Δασκαλειό το ταξί δε σταμάτησε επάνω στον κεντρικό δρόμο, αλλά σε έναν παράδρομο, ο οποίος οδηγεί κατ' ευθείαν στο σταθμό. Εκεί έβγαλα και τις παρακάτω φωτογραφίες.

®  φωτογραφία που ομοιάζει με την πρώτη περυσινή, με μεγαλύτερο βάθος.

®  η βόρεια πλευρά του σταθμού. Με ήλιο…

®  κι άλλη μια φωτογραφία της πρόσοψης.

 

Πάλι στο ταξί και φεύγουμε προς τη γέφυρα, κινούμενοι παράλληλα προς τον άδειο διάδρομο των ανύπαρκτων σιδηροτροχιών. Η παρουσία καλαμιών σε ένα σημείο κατέδειξε ότι η γέφυρα ήταν κοντά - τη φωτογράφησα από το παράθυρο, χωρίς να κατέβω από το ταξί. Ο οδηγός με ενημέρωσε ότι τα κοντά στη γέφυρα έρημα σπιτάκια συγκροτούσαν κάποτε το χωριό "Ελιές του Τούρκου", αυτό που εμείς γνωρίζουμε ως Σπηλιαζέζα. Οι γραμμές πέρναγαν από τη μέση του χωριού, μέχρι που οι "αγανακτισμένοι πολίτες", αντί να ξεσηκωθούν και να απαιτήσουν η γραμμή να πάρει τα βουνά, σηκώθηκαν κι έφυγαν οι ίδιοι...

®  γέφυρα Σπηλιαζέζας, εν έτει 2004 (πλέον!). Η γέφυρα διαθέτει κι μια υποστήριξη από σκυρόδεμα στο μέσο του φορέα της, κάτι που δε συμβαίνει σε άλλες όμοιές της γέφυρες (π.χ. στο Θορικό, στο Λεύκτρον…)

 

Καθώς έγινε η αναστροφή και κινούμασταν πλέον στο ρεύμα προς Αθήνα, πιάσαμε την κουβέντα για τα χωροταξικά στοιχεία της περιοχής. Κι επειδή γνωρίζω ότι η οδική συντεχνία ήταν αυτή που έστειλε στα τάρταρα το τρένο του Λαυρίου, είπα πολύ ...δειλά ότι μελετάται σοβαρά η ανακατασκευή της γραμμής με διπλή τροχιά και ηλεκτροκίνηση (εντάξει, ίσως το παράκανα λιγάκι!) και η σύνδεσή της βορείως Μαρκοπούλου με τη μελλοντική γραμμή του Αεροδρομίου (εδώ γελάνε). Έκπληκτος ακούω: "Αμήν και πότε! Αυτό θα είναι ότι καλύτερο μπορούν να κάνουν για τα Μεσόγεια. Ξέρεις τι είναι να είσαι σε μισή ώρα στην Αθήνα; Εμένα άμα μου τύχει κούρσα για εκεί τρώω τρεις ώρες στα φανάρια και το μποτιλιάρισμα! Το να φτιαχτεί τρένο για τακτική συγκοινωνία είναι απόλυτη ανάγκη". Όλα δεξιά μου πάνε αυτή τη φορά - μέχρι και σε railfan ταξιτζή έπεσα! Και, τώρα που το σκέφτομαι, έπρεπε να του πω να προχωρούσε λίγο πιο κάτω από το Σπηλιαζέζα, ώστε να φωτογραφήσω το διάδρομο των γραμμών που είχα δει πέρυσι…

 

Με το πες-πες φτάσαμε στον προορισμό μου. Πλήρωσα €15.00 (με έγδυσε!) και από τη διασταύρωση του επιπέδου των τσιμενταρισμένων γραμμών με τον κεντρικό δρόμο του χωριού, όπου κατέβηκα, κινήθηκα νότια. Αντίθετα με εμένα ερχόταν ένα λεωφορείο για Αθήνα. "Ωραία", σκέφτομαι, "μέσα σε μισή ώρα προλαβαίνω να φωτογραφήσω τα πάντα". Πράγματι, σε λίγα μέτρα οι ράγες φάνηκαν να ξεπροβάλλουν μέσα από τα χορτάρια. Έφτασα μέχρι το πρώτο μεταλλικό γεφύρι, το οποίο φωτογράφησα από δύο οπτικές γωνίες, αν και το ανεγειρόμενο κτήριο του δήμου με δυσκόλεψε κάπως.

®  λήψη από το διάδρομο των γραμμών.

®  λήψη από το οικόπεδο του δήμου.

Τώρα άρχισα να κινούμαι προς τα βόρεια, ώστε να συναντήσω τις γραμμές προς τα Καλύβια. Έτσι κι έγινε. Μετά από καμιά διακοσαριά μέτρα, ένα στρογγυλό σήμα οριοθετούσε το επισκευασμένο κομμάτι από την ασχήμια της ασφάλτου. Αρχίζει κι εκεί η πεζοπορία με τελικό προορισμό τη γέφυρα, για να κατέβω από την οποία δυσκολεύτηκα κάπως. Σε εκείνο το τμήμα έβγαλα τις παρακάτω φωτογραφίες.

®  μικρό ζεύγμα, παρακείμενο σε μικρό χαντάκι με καθόλου μικρά βάτα.

®  χιλιομετρικό σημείο 20.4 Λ.-Αγ.Α. και δεξιά καμπύλη στα βάθος.

®  χιλιομετρικό σημείο 20.6 Λ.-Αγ.Α. και επισκευασμένη γραμμή στο βάθος.

®  με αντιτροχιές…

®  μετά την …ορειβατική κατάβαση, και μια φωτογραφία της γέφυρας των 3.2m.

 

Βγήκα στον επαρχιακό δρόμο και, για να μην περιμένω στην ερημιά, περπάτησα λίγο μέχρι το χωριό, όπου υπήρχε και κιόσκι για την αναμονή. Ευτυχώς, μετά από λίγο φάνηκε στον ορίζοντα το λεωφορείο, με το οποίο πήγα στα Καλύβια. Εκεί κατέβηκα νωρίς και, μέσω της νησίδας, κάτω από την οποία είναι θαμμένες οι γραμμές, έφτασα στο περιφραγμένο τμήμα, το οποίο και φωτογράφησα. Όμως, ήδη ο καιρός είχε αρχίσει να βαραίνει – το φιλμ που χρησιμοποιούσα μέχρι τώρα ήταν 21ο και ευτυχώς τελείωσε την καταλληλότερη στιγμή, για να το αντικαταστήσω με φιλμ 24ο.

®  από τη νησίδα.

®  αποβάθρα από στρωτήρες…

®  άλλη μια λήψη.

®  το σήμα κατατεθέν του ελεεινά ερασιτέχνη φωτογράφου (δηλαδή, εμένα), μέρος δεύτερο: να φωτογραφίζει τον ιμάντα λαιμού της φωτογραφικής του μηχανής! Στη φωτογραφία, σιδηροτροχιές SJC-IX-88.

®  οι γραμμές, διαγράφοντας καμπύλη, συνεχίζουν προς την Κερατέα. Όσο για την πινακίδα «Όριο Ελιγμών», δεν ξέρω αν θα χρειαστεί ποτέ πρακτικά…

®  σιδηρόδρομος, οικολογικό μέσο μεταφοράς. Βέβαια, αν πέρναγαν τρεις-τέσσερις ALCo την ημέρα, μάλλον το τοπίο θα ήταν λίγο διαφορετικό…

 

Καθώς γύριζα προς το κέντρο της πόλης, είδα ένα κτήριο, το οποίο άνετα θα μπορούσε να είναι σιδηροδρομικός σταθμός (λόγω του σχεδιασμού και του στρογγυλού φεγγίτη), αν δεν απείχε τόσο από τις γραμμές· στεγάζει ένα Κ.Α.Π.Η. και θυμήθηκα το άρθρο στο περιοδικό «4 Τροχοί» (στο – γνωστό – τεύχος του Απριλίου 1992), όπου ο συντάκτης σχολίαζε τις χρήσεις των εγκαταλελειμμένων σταθμών: «…Μερικοί εγκαταλείφθηκαν λόγω καταργήσεως ορισμένων γραμμών, ή λόγω του ότι η λειτουργία τους κρίθηκε ασύμφορη για διάφορους λόγους. Έτσι άλλοι καταπατήθηκαν από ιδιώτες και άλλοι πέρασαν σε άλλη χρήση και λειτουργούν σήμερα σαν εστιατόρια, καφενεία, τράπεζες, ΚΑΠΗ, οικίες, αποδυτήρια, αποθήκες, ακόμα και εκκλησίες!». Πίσω στην πλατεία των Καλυβιών, όπου, Θεοφάνεια γαρ, όλη η ατμόσφαιρα μύριζε τσίκνα… Σε λίγο πέρασε το λεωφορείο προς το Μαρκόπουλο, στου οποίου το τέρμα κατέβηκα και κατευθύνθηκα προς το σταθμό. Ως γνωστόν, ο σταθμός του Μαρκόπουλου είναι σε άριστη κατάσταση και η συννεφιά κατέδειξε τα πολύ ωραία χρώματά του. Δυστυχώς, για άλλη μια φορά το cafe ήταν κλειστό, αλλά εγώ είχα μισή ώρα καιρό για να τραβήξω φωτογραφίες, κατά τη γνώμη μου καλύτερες από αυτές της 17.11.2002, αφού τότε η αντηλιά είχε κάνει θαμπές μερικές.

®  πλήρες πλάνο του σταθμού από την πλευρά του δρόμου.

®  λήψη από βορειοανατολικά.

®  εδώ απουσιάζουν τα γκράφιτι, όμως η σκουριά έχει «φάει» ολόκληρα κομμάτια της λαμαρίνας.

®  λήψη από βορειοδυτικά.

®  η μούρη της Δι.7.113, μέσα από την οποία φαίνονται και οι αυλοί.

®  η βόρεια πλευρά του σταθμού και στο βάθος η Breda.

®  κατά την αποχώρηση, μια λήψη από την απέναντι νησίδα. Σαφώς καλύτερη από την πρώτη φωτογραφία της 17.11.2002.

 

Πάλι λεωφορείο, αλλά για τελευταία φορά του Κ.Τ.Ε.Λ., μιας και τις πόλεις βορείως Κορωπίου, όπου κατευθυνόμουν, εξυπηρετεί ο Ο.Α.Σ.Α., οπότε ισχύει και η κάρτα απεριόριστων διαδρομών που έχω! Κατέβηκα στο Δημαρχείο, και μέσω Αγίας Παρασκευής (αυτή τη φορά δε γινόταν μνημόσυνο), έφτασα στο σταθμό. Θαυμάστε τον.

®  αγγαρεία…

®  θα ήθελα να γνωρίσω τον ένοικο του σταθμού, να μου πει από πού αγόρασε κουφώματα.

 

Καθώς περίμενα στη στάση έπεσαν μερικές ψιχάλες. Και λόγω της αργίας, οι συγκοινωνίες είναι σαφώς αραιότερες από τις καθημερινές. Άρα, με το πρώτο 308 που θα περάσει πηγαίνω κατευθείαν στην Αθήνα, χωρίς να κατέβω στην Παιανία. Όμως, όλα μου πήγαιναν δεξιά εκείνη τη μέρα, οπότε πρώτο πέρασε το 125, ένα λεωφορείο-φάντασμα που συνδέει έξι φορές τη μέρα (!) το τέρμα του Μετρό στο Υπ.Εθ.Α. με τη Βάρκιζα. «Τέλεια, κατεβαίνω στην Παιανία, αν εκεί δεν ψιχαλίζει και παίρνω το 308 από εκεί, χωρίς να περιμένω μισή ώρα» σκέφτομαι και όλα επαληθεύονται. Όλα; όχι. Λίγο μετά τη στάση «Ταβέρνα Μερκούρη» ο διάδρομος των γραμμών δεν είναι καλυμμένος από χόρτα κι οι σιδηροτροχιές φαίνονται ολοκάθαρα. Τέλος πάντων, σε λίγο κατέβηκα στην Παιανία, όπου δεν ψιχάλιζε, και τράβηξα τις ακόλουθες φωτογραφίες.

®  εδώ τα χρώματα της 25.10.2002 ήταν σαφώς πιο «ζεστά».

®  ο σταθμός παίζει κρυφτό με το δέντρο.

®  το πίσω μέρος του σταθμού.

®  μέσα από το γήπεδο.

®  ο χώρος των γραμμών.

 

Και, κατά τα αναμενόμενα, μετά από 10΄ πέρασε και το 308, μέσα στο οποίο προγραμμάτισα την 6η και τελευταία εκδρομή στο Λαύριο: Κορωπί (δηλαδή Ταβέρνα Μερκούρη), Κάντζα, Γέρακας και ΤΕΛΟΣ. Η εκδρομή ορίστηκε για το Σάββατο, 10 Ιανουαρίου, καιρού επιτρέποντος.

 

 

 

Στις 9.1 έγινε η συγκοινωνιακή προετοιμασία της εκδρομής μέσα από το δικτυακό χώρο του Ο.Α.Σ.Α.: λοιπόν, για να φτάσω στο Κορωπί υπάρχουν δύο λεωφορεία, το 125 (με αναχώρηση στις 730) και το 308 (με αναχωρήσεις στις 700, 715, 745 και 800) - αντίστοιχα, από το Κορωπί το 308 φεύγει στις 745, 805, 820, 835, 855. Για την Κάντζα, υπάρχει το τοπικό 324 που εκτελεί κυκλική διαδρομή από τη Μαραθώνος και περνά δύο φορές από τη στάση "Καμπά", με αναχωρήσεις από Μαραθώνος στις 8.00, 9.00 και 10.20. "Κίνηση δε θα έχει το πρωΐ, ας φύγω με το 308 των 7.45 και προλαβαίνω αυτό των 8.05’, σκέφτομαι, λες και ήρθα χτες στην Αθήνα.

 

Το πρωΐ του Σαββάτου ο καιρός δεν ήταν ο ιδανικός για εξόρμηση, αλλά…  Έχοντας μαζί μου και μια ομπρέλα, κατέβηκα στη στάση στις 740 περίπου. Πράγματι, μετά από λίγα λεπτά το 308 πέρασε. Η κίνηση, τόσο εντός όσο κι εκτός του λεωφορείου, ήταν ελάχιστη, αλλά κι εγώ ήμουν εκτός τόπου και χρόνου όταν ισχυριζόμουν ότι σε ένα τέταρτο θα ήμουν στο Κορωπί. Με το δρομολόγιο των 805 συναντηθήκαμε λίγο πριν τον Καρελλά κι εγώ χτύπαγα το κεφάλι μου που δεν κατέβηκα πέντε λεπτά νωρίτερα για να πάρω το 125. Όταν είδα δίπλα μου τις γραμμές και ζήτησα στάση, όλα τα ρολόγια έδειχναν 819.

 

Ως γνωστόν, η Λαυρίου δεν είναι κι ο πλέον ασφαλής δρόμος για να τον περπατήσει κανείς, πόσο μάλλον όταν έχει προηγηθεί νύχτα βροχής. Αλλά διακόσια μέτρα είναι αυτά, τώρα θα την πάθω; Ωστόσο, είχε αρχίσει κι ένας άλλος αγώνας δρόμου: να τρέξω ώστε να προλάβω τουλάχιστον το δρομολόγιο των 820. Πραγματικά, έτρεξα στο δρόμο, έτρεξα στις λάσπες, τρέχοντας έβγαλα τη μηχανή από τη βαλίτσα της και φωτογράφησα το διάδρομο, τρέχοντας γύρισα πίσω στη στάση. Τουλάχιστον, η τρεχάλα έπιασε τόπο, αφού για λίγα δευτερόλεπτα πρόλαβα το λεωφορείο που ήθελα.

®  λίγα πράγματα φαίνονται…

 

Και τώρα, προλαβαίνω να φτάσω στο Σταυρό, να αλλάξω λεωφορείο και να είμαι στις 9 παρά ελάχιστο στην αφετηρία του 324 (καμιά πεντακοσαριά μέτρα ανατολικά της Αττικής Οδού); Ως σπρίντερ, ίσως. Ως Δημήτρης, με τίποτα! Και για να γίνει εθιμοτυπικά η σύνδεση με τη 2η εκδρομή, κατέβηκα στην 1η  Γλυκών Νερών κι άρχισα να βαδίζω επί της Αφανών Ηρώων. Μετά Γαλήνης, Ιπποκράτους, Πυθαγόρα και στο τέλος Λεονταρίου. Δεν ξέρω γιατί, μα φέτος μου φάνηκε ότι έφτασα πολύ νωρίς στο τέλος της Λεονταρίου…

 

Στροφή αριστερά και το σπιτάκι της Κάντζας είναι μπροστά μου. Ευτυχώς φέτος τα μπάζα απομακρύνθηκαν, ενώ δεν είχαν φυτρώσει και πολλά χορτάρια, οπότε η πρόσβασή μου στο σταθμό ήταν πανεύκολη, αν εξαιρέσει κανείς τις λάσπες. Και σε συνδυασμό με τη συννεφιά, τα χρώματα του θέματος ήταν πολύ ωραία. Διαπίστωσα ότι υπάρχει μια σιδερένια πόρτα, από την οποία παρακάμπτεται η περίφραξη – αλλά αν έμπαινα μέσα και μου ερχόταν καμιά κεραμίδα στο κεφάλι, τώρα, δίχως άλλο, θα ταξίδευα με κάποιο Ganz Mavag του παραδείσου.

®  το πίσω μέρος του σταθμού. Στο βάθος περνάει η Αττική Οδός, από την οποία ο σταθμός φαίνεται πολύ καλά.

®  η νότια πλευρά του σταθμού, με το διαμπερές τραύμα.

®  πλάνο του σταθμού από το ύψος των γραμμών. Αλλά όλα τα λεφτά στο καντζοτοπίο είναι τα δύο δέντρα. Και λόγω της συννεφιάς, το πράσινο χρώμα τους αναδεικνυόταν ιδιαίτερα, όπως και τα γήινα χρώματα του σταθμού.

®  λήψη του σταθμού, πατώντας σε έναν σάπιο στρωτήρα.

®  η βορειοανατολική πλευρά του σταθμού σε κοντινό.

®  η πλευρά προς τις γραμμές. Κουφωμάτων κατάσταση, χειρότερη κι από του Κορωπίου…

®  η βόρεια πλευρά του σταθμού, ακόμα δεν έχει καταρρεύσει.

®  ο όγκος του δέντρου κάνει τη βόρεια πλευρά του σταθμού λεπτομέρεια στη φωτογραφία.

 

Καθώς έφευγα, πέρασε από μπροστά μου το 324, καθώς κατέβαινε – τέλεια, σε ένα τεταρτάκι θα είναι πίσω. Όπως κι έγινε. Στο ενδιάμεσο διάστημα πρόσεξα το διάδρομο των σιδηροτροχιών προς το Γέρακα (φαίνεται το υπερύψωμα), φυτεμένο με ελιές· τα τρένα φεύγουν, οι ελιές έρχονται, σαν να λέμε. Επίσης και στο δρόμο φαίνεται ένα "μπάλωμα" στο οδόστρωμα, προφανώς για την αφαίρεση των σιδηροτροχιών. Στον περίβολο του σταθμού δεν υπάρχουν σιδηροτροχιές, παρά μόνο μερικοί στρωτήρες, σάπιοι από την υγρασία και την πολυκαιρία, που έχουν σχεδόν γίνει ένα με το χώμα. Και περιμένοντας, έμεινα να κοιτάζομαι εκ του μακρόθεν με το φύλακα του παρακείμενου εργοστασίου οινοποιίας· θα σκεφτόταν, προφανώς, τι γύρευα εκεί σαββατιάτικα και πρωινιάτικα…

 

Στο λεωφορείο ήμασταν δύο επιβάτες (όπως στα τρένα προς Καλαμάτα, νοτίως Τρίπολης). Κατέβηκα στη Μαραθώνος κι άρχισα να κινούμαι δυτικά, μέχρι την πρώτη στάση του Α5, η οποία ευρίσκεται επάνω στη γέφυρα της Αττικής Οδού. Εκεί είδα στρωμένες γραμμές και στα δύο ρεύματα, στην κατεύθυνση της Κάντζας!! Τηλεφακός, το κλείστρο στο 1/4'000’’ (γιατί όποιος καεί στο χυλό φυσάει και το γιαούρτι) και...

®  ναι, είναι αλήθεια. Η αλήθεια που κανείς δε μας λέει είναι το μέρος (ποσοτικά και ποιοτικά) των προαστιακών γραμμών που θα είναι έτοιμο μέχρι τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

 

Το Α5 πέρασε, εγώ ανέβηκα, το Α5 προχώρησε, εγώ κατέβηκα, το Α5 συνέχισε προς Αγία Παρασκευή, εγώ συνέχισα προς Γέρακα. Ο σταθμός του Γέρακα (όπως και αυτός του Κορωπίου) είναι η αγγαρεία του όλου εγχειρήματος, αλλά ας όψεται η πληρότητα... Τουλάχιστον, αυτή τη φορά είχα μπόλικο απόθεμα στο φιλμ και φωτογράφησα τη σκουριασμένη σιδηροτροχιά στη νησίδα μετά το σταθμό.

®  η πίσω πλευρά του σταθμού, φωτογραφημένη από την Ηρώων Πολυτεχνείου. Τη στιγμή που σημάδευα, ένα δυνατό φύσημα αέρα έριξε τα μαραμένα φύλλα από ένα πλατάνι εκεί κοντά.

®  η πρόσοψη.

®  εντάξει, δεν ήταν δέκα τα εκατοστά, ήταν εκατό. Και προσέξτε δίπλα έναν σκουριασμένο σύνδεσμο.

 

Καθώς έφευγα από το σταθμό προς τη Μαραθώνος έπιασε βροχή. Ευτυχώς, όμως, το Α5 πέρασε σχεδόν αμέσως κι εγώ ανέβηκα με προορισμό την Ακαδημίας, αφού στο κέντρο της Αθήνας η εμφάνιση-εκτύπωση φωτογραφιών είναι πολύ φτηνότερη από ότι στα προάστια, και φεύγοντας σε έχουν φορτώσει κι ένα σωρό δώρα. Στο ταξίδι της επιστροφής, επ’ ευκαιρία του τέλους της Εκδρομής στο Λαύριο, ήρθε η ώρα του απολογισμού…

  

Αρχικά γύρισα στον Ιούνιο του 2002, όταν αποφασισμένος να κατασκευάσω τη δική μου ιστοσελίδα, σκέφτηκα να εντάξω σε αυτή κάτι εντελώς πρωτότυπο. Απ' αυτή την άποψη πιστεύω ότι τα κατάφερα, αφού μέσα από την «Εκδρομή στο Λαύριο» μου μπορούν να αλιευθούν πληροφορίες και οπτικού υλικού για τη γραμμή Λαυρίου και όχι μόνο. Ήθελα, επίσης, να μην εφαρμόσω κάποια μονότονη παράθεση φωτογραφιών, μα να φτιάξω μια παρουσίαση με κείμενα πλαισιωμένα από επαρκές φωτογραφικό υλικό. Για το λόγο αυτό, η «Εκδρομή στο Λαύριο» είναι ουσιαστικά μια αφήγηση, η οποία συνεπικουρείται από φωτογραφίες.

 

Θυμάμαι πως προσπαθούσα να αμβλύνω τις συνέπειες της τραγικής άγνοιάς μου, με επιτόπιους ελέγχους και μακροσκελείς μελέτες οδικών χαρτών της Αττικής. Και, σε ικανοποιητικό βαθμό, τα κατάφερα. Αν και οι δύο πρώτες δοκιμαστικές έρευνες κατέληξαν σε αποτυχία (αυτή στο Χαλάνδρι και μια άλλη στο Γέρακα, για την οποία δεν είχα μιλήσει), όλες οι άλλες έρευνες στα πλαίσια εκδρομών στέφθηκαν από επιτυχία, έστω και με «μικρές» δυσχέρειες.

 

Η πρώτη μεγάλη απογοήτευση θα ερχόταν αν δεν έπεφτε τυχαία το μάτι μου σε εκείνο το πλάνο διαδρομής του 308, καθώς περίμενα στη στάση "Σινέ Παιανία". Δεν ήθελα η πρώτη παρουσίαση της σελίδας μου να συνοδευτεί από μια τέτοια αποτυχία, αφού νωρίτερα είχα αποτύχει να εντοπίσω και την Κάντζα. Όμως, όλα τότε πήγαν καλά. Και κάποιες επιστολές που έλαβα τότε, στο ξεκίνημα, μου έδωσαν θάρρος για τη συνέχεια. Έτσι ήρθε η 2η εκδρομή, της 17.11.2002, μάλλον επιτυχής. Ωστόσο, η τρίτη εκδρομή ήταν ιδιαίτερα ατυχής, γεγονός που έδωσε την αφορμή για τις υπόλοιπες εξορμήσεις, ώστε να μη μείνω με πικρή γεύση. Η 4η εκδρομή, η μόνη απογευματινή, κλήθηκε να ξαναφέρει στο προσκήνιο το ενδιαφέρον μου για τη γραμμή Λαυρίου. Και, όπως φάνηκε, τα κατάφερε. Έτσι ήρθε η 5η εκδρομή, απόλυτα επιτυχής και σύμφωνη με το πρόγραμμα που είχα καταστρώσει από την Αθήνα και η 6η εκδρομή, σαν επιστέγασμα της όλης προσπάθειάς τους τελευταίους 20 μήνες. Δεν τρέφω, ασφαλώς, την αυταπάτη ότι το άρθρο μου αυτό συνιστά εμπεριστατωμένη και πλήρη μελέτη, σίγουρα όμως μπορεί να αποτελέσει ένα στοιχειωδώς επαρκές σημείο εκκίνησης για κάθε ενδιαφερόμενο.

 

Και ας φτάσουμε στο δια ταύτα: γραμμή Λαυρίου στον 21ο αιώνα. Εκτιμώ ότι ο προαστιακός σιδηρόδρομος, έξω από την ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, θα αποδειχτεί κατώτερος των περιστάσεων, μιας και όλοι οι σταθμοί βρίσκονται μακριά από τις πόλεις που καλούνται να εξυπηρετήσουν (π. χ. Μέγαρα, Παιανία). Πιστεύω ότι η παράλληλη χάραξη με την Αττική Οδό έχει νόημα μέχρι την Αγίου Νεκταρίου στο Γέρακα (αφού είναι πλέον κουτό να μιλάμε για επαναλειτουργία της γραμμής Λαυρίου μέσα στην πόλη). Από εκεί θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί η χάραξη του 1883, με ανισοπεοδοποιήσεις ή υπογειοποιήσεις όπου είναι απαραίτητο. Χωρίς να μπορώ να έχω γνώση οικονομικών μεγεθών, πιστεύω ότι αυτή η λύση θα ήταν πιο οικονομική, αφού ο διάδρομος των γραμμών υπάρχει ήδη (καταπατημένος, βέβαια), θα απαιτούνταν λιγότερες απαλλοτριώσεις, ενώ και η επιβατική κίνηση προς τα ημιαστικά κέντρα των Μεσογείων θα ήταν σαφώς αυξημένη. Το μεγάλο πλεονέκτημα της λύσης που κατασκευάζεται τώρα είναι ότι δε θα υπάρχει κανένας λόγος βραδυποριών εξαιτίας ισόπεδων διαβάσεων ή κατοικημένων περιοχών (στην Παιανία, τον Καρελά και το Κορωπί), οπότε η σύνδεση με το Αεροδρόμιο, που είναι και ο τελικός στόχος, θα πραγματοποιείται πολύ γρήγορα. Νοτίως, τώρα, Κορωπίου, τα πράγματα φαίνεται να είναι ευκολότερα: στα Καλύβια Θορικού απαιτείται η αποξήλωση μιας νησίδας, στον Κουβαρά ίσως να γίνει κάποια παράκαμψη λίγων εκατοντάδων μέτρων, στην Κερατέα απαιτείται μόνο η κάλυψη λίγων ισόπεδων διαβάσεων, στο Λαύριο υπάρχει πρόβλεψη στο Σχέδιο Πόλης, τα δε προβλήματα εστιάζονται στη συνάντηση της γραμμής με τον καινούριο δρόμο (τρεις φορές μεταξύ Κερατέας και Θορικού) και στην παράλληλη πορεία των γραμμών και του δρόμου στην περιοχή του Θορικού…

 

… Ωστόσο, η 6η εκδρομή δεν έμελλε να είναι η τελευταία. Ένα μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείο που ανέλκυσα από το mail-box μου το πρωΐ της 31ης Ιανουαρίου άλλαξε κάπως τα δεδομένα. Ένας επισκέπτης του site μου με ενημέρωσε ότι ο σταθμός στο Χαλάνδρι, χάριν του οποίου κι η αποτυχημένη χαλανδροαναζήτηση, έχει κατεδαφιστεί μάλλον πριν το 1975 και βρισκόταν επί της οδού Παλαιολόγου μεταξύ των οδών Εθνικής Αντιστάσεως και Κηφισίας, στο χώρο όπου τώρα βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Άννας. «Για δες, τελικά μου βγήκε σε καλό η καθυστέρηση της ενημέρωσης του site», σκέφτομαι και με το (θρυλικό, πλέον) χάρτη «Ανατολικά Προάστια» του Ο.Α.Σ.Α. άρχισα τη δεύτερη επίσκεψη στο Χαλάνδρι. Αυτή τη φορά δεν έπεσα σε κακοτοπιές: πήρα το λεωφορείο 402 και σε λίγα λεπτά, διασχίζοντας το κάπως άναρχο από πολεοδομικής απόψεως Χαλάνδρι έφτασα στη διασταύρωση Παλαιολόγου και Εθν. Αντιστάσεως. Κατέβηκα κι άρχισα να κινούμαι δυτικά, επάνω στη νησίδα, δηλαδή επάνω στις θαμμένες γραμμές, ή, τουλάχιστον, στο διάδρομό τους. Στο βάθος φαινόταν ο τρούλος μιας εκκλησίας.

 

Όμως, λίγες δεκάδες μέτρα πριν την εκκλησία, βλέπω απέναντί μου ένα περιφραγμένο οικόπεδο, με δύο χώρους αθλοπαιδιών. Μεταξύ των χώρων αυτών, υψώνεται ένα απαστράπτον κτήριο, με δίρριχτη κεραμοσκεπή, στρογγυλό φεγγίτη και τοξωτά πορτοπαράθυρα! Το πράγμα χρήζει περαιτέρω έρευνας, σκέφτομαι, και για του λόγου το αληθές ρώτησα μια κυρία που μόλις έμπαινε στο σπίτι της εκεί κοντά.

-         Χαίρετε. Θα μπορούσατε να μου δώσετε μια πληροφορία;

-         Μάλιστα, τι θέλετε;

-         Το κτήριο αυτό (της το δείχνω), είναι η εκκλησία της Αγίας Άννας;

-         Όχι, η Αγία Άννα είναι περίπου καμιά εκατοσταριά μέτρα πιο πάνω. Αυτό εδώ είναι… το φτιάχνει ο δήμος σα σταθμό…

-         Το σταθμό του τρένου που πήγαινε στο Λαύριο;

-         Ναι, ναι, λένε να το ξαναφτιάξουν.

-         (Έβγαλα λαγό!) Μου είχαν πει ότι ο σταθμός είχε γκρεμιστεί γύρω στο ’75 και στο ίδιο οικόπεδο είχανε φτιάξει την εκκλησία της Αγίας Άννας.

-         Όχι, όχι, εδώ παλιά ήταν μια αποθήκη…

-         Δηλαδή δεν ήταν αυτό το κτήριο ερειπωμένο;

-         Όχι, αυτό τώρα το φτιάχνουν. Λένε ότι θα το ξαναφτιάξουν σαν να είναι σταθμός τρένου.

-         Είστε πολλά χρόνια στην περιοχή και το γνωρίζετε;

-         Είκοσι χρόνια είμαι εδώ, αλλά σταθμό να λειτουργεί και τρένο δεν έχω δει.

-         Σας ευχαριστώ πάρα πολύ…

-         Παρακαλώ, χαίρετε.

Όπως θα δείτε και στις δύο φωτογραφίες που ακολουθούν, το κτήριο θα μπορούσε άνετα να είναι σιδηροδρομικός σταθμός. Αμφότερες έχουν ληφθεί από το πίσω μέρος του κτηρίου.

®  η βόρεια πλευρά του κτηρίου. Στο βάθος η οδός Παλαιολόγου κι ακριβώς πίσω της, μετά τη νησίδα, η Παπανικολή/Παλαιολόγου.

®  η ανατολική πλευρά, μέσω συρματοπλέγματος.

Ακολούθως προχώρησα λίγο παραπάνω, ώστε να πάρω το λεωφορείο από τη στάση «Αγίας Άννης» αλλά και να βολιδοσκοπήσω την κατάσταση. Δε βρήκα κάτι που να μου κινήσει την προσοχή. Αλλά, μιας κι έφτασα μέχρι εκεί, ας βγάλω και μια φωτογραφία της εκκλησίας.

®  ο ναός της Αγίας Άννας, φωτογραφημένος από τη νησίδα, λίγο πριν αυτή κατηφορίσει για την κάτω διάβαση του ανισόπεδου κόμβου με την Κηφισίας.

Δεν χρειάστηκε να περιμένω για πολύ ώρα· το Β6 πέρασε κι εγώ επιβιβάστηκα σε αυτό. Καθώς το λεωφορείο έστριβε αριστερά για τον παράδρομο στην Κηφισίας, πρόλαβα να δω απέναντί μου την κατάφυτη Καποδιστρίου με την κατάφυτη νησίδα της, Φιλοθέη γαρ…

 

  

 

Πόσο, άραγε, η επικαιρότητα μπορεί να έχει νόημα σε μια σιδηροδρομική γραμμή που έκλεισε πριν από 50 χρόνια; Κι όμως, μπορεί! Συγκεκριμένα, έλαβα δύο επιστολές από τον κο. Βασίλη Δημητριάδη, πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου «Η ΠΗΓΗ» και εκδότη της τοπικής εφημερίδας «Η φωνή του Γέρακα», μέσα από τις οποίες ενημερώθηκα για την ύπαρξη δύο γεφυριών, ενός μεταλλικού κι ενός πέτρινου στην περιοχή και για τα περί της αποκατάστασης (!). Στο δε φύλλο Μαΐου της εφημερίδας, αναφέρονταν εργασίες αποκατάστασης του σιδηροδρομικού σταθμού, με αφαίρεση του σοβά που φωτογράφησα φέτος και πρόπερσι. Μάλλον οφείλω άλλη μια επίσκεψη…

 

Όταν η εκδρομή έχει, θεωρητικά, τελειώσει εδώ και κάμποσους μήνες, είναι λίγο περίεργο το συναίσθημα της επίσκεψης. Πρωΐ Κυριακής, 6 Ιουνίου 2004, και οι Μεσογείων και Μαραθώνος ήταν άδειες, διευκολύνοντας τη μετακίνησή μου με το Α5. Έξω από την Ε.Ρ.Τ., η φωτεινή πινακίδα της αντίστροφης μέτρησης από την έναρξη των αγώνων παραμένει σβηστή. Στο Σταυρό ο νέος κόμβος έχει διευκολύνει σαφώς τη διέλευση και πια αναμένεται ο κλάδος Δουκίσσης Πλακεντίας – Σταυρός για να ολοκληρωθεί η Αττική Οδός και όσοι χρησιμοποιούν τη Δυτική Περιφερειακή Υμηττού να μη φτάνουν μέχρι την Κάντζα για να πάρουν τον ανήφορο.

 

Ζήτησα στάση στο Φούρνο και κατέβηκα. Μέχρι να φτάσω στο σταθμό σκεφτόμουν το ποιος ανέλαβε το έργο της αποκατάστασης του σταθμού. Θεωρητικά, οι σταθμοί και οι εγκαταστάσεις ανήκουν στον Ο.Σ.Ε., ο οποίος, όμως, δε μας έχει συνηθίσει σε τέτοιες πολυτέλειες, ειδικά τώρα που όλοι εκεί βρίσκονται υπ’ ατμόν με τη συγκοινωνιακή προετοιμασία των Αγώνων. Με τις σκέψεις αυτές διέσχισα ολόκληρη την Ευρυτανίας κι έφτασα στην πλατεία του σταθμού. Κατηφόρισα λίγο και μπροστά μου αντίκρυσα το οίκημα, στην ίδια κατάσταση με αυτή της φωτογραφίας. Η επιγραφή «Δημοτικά Αποδυτήρια» παραμένει στη θέση της.

®  από την πλατεία

®  από τη διασταύρωση Θεσσαλονίκης και Ηρώων Πολυτεχνείου

®  από την πλευρά των γραμμών

®  πίσω μέρος

Για τέταρτη φορά μέσα σε δύο χρόνια κατηφόρισα μέσα στη νησίδα των γραμμών. Η σιδηροτροχιά παραμένει ακόμα στη θέση της. Πρόσεξα, επίσης, το ότι η νησίδα δε διατηρεί παντού ίδιο πλάτος – προφανώς, τότε θα υπήρχαν εκεί κλειδιά. Έτσι, έφτασα πάλι στη Μαραθώνος.

 

Και η Μαραθώνος, μαραθώνια διαδρομή γαρ, έχει σουλουπωθεί κάπως, με κάγκελα στις άκρες (για την αποτροπή του αγαπημένου σπορ των νεοελλήνων: την αντικανονική στάθμευση, κατά προτίμηση μέσα στις λεωφορειολωρίδες) και μεταλλικό χώρισμα στη νησίδα. Απέναντι μου, η Σολωμού, επάνω στα ίχνη της παλιάς γραμμής. Η κατάσταση του δρόμου φαίνεται σαφώς καλύτερη απ’ ότι πρόπερσι, οπότε μάλλον μπορώ να τη διασχίσω, αφού πρώτα ανακαλέσω ρητώς αυτά που είχα γράψει το 2002 περί καταπατημένων ιδιοκτησιών.

 

Ο δρόμος είναι μεν τσιμενταρισμένος, αλλά και γεμάτος σκόνη. Εκατέρωθέν του, αμπέλια, οικοδομές και …άλογα. Αλλά γραμμές, πουθενά. Μόνο ένα σημείο μου κίνησε την προσοχή: μια αριστερή παρέκκλιση από την ευθεία, χωρίς γραμμές, βέβαια, αλλά με πολλά μπάζα. Μετά από 10’ φτάνω στη Σπάτων, χωρίς να δω τίποτε άλλο αξιοπρόσεκτο. Απέναντί μου, ένα δρόμος 2+2 λωρίδων με στηθαίο στη μέση. «Αφού δεν υπήρχε τίποτα σ’ αυτόν τον καρόδρομο, θα υπάρχει στη λεωφόρο απέναντι;», σκέφτηκα και πήρα το δρόμο της επιστροφής για τη Μαραθώνος.

 

Αλλά… κάτι δεν πάει καλά με την εμφάνιση των φωτογραφιών στην οθόνη σας… Φυσικό είναι, αφού οι αυτοπροσδιοριζόμενοι ως επαγγελματίες της φωτογραφίας έκαψαν το φιλμ, με μοναδική αποζημίωση ένα καινούριο 36άρι των 27ο. Αν ξαναπάω στο φωτογραφείο τους, να μην ξανανεβώ σε τρένο.

 

 

Έτσι, αναγκαστικά πλέον, έντεκα μέρες αργότερα, το πρωΐ της Πέμπτης, 17 Ιουνίου 2004, ξαναπήρα το λεωφορείο με προορισμό το Γέρακα. Στη φωτογραφική μηχανή είχα ένα φιλμ 24ο και 12 στάσεων, αφού πέντε φωτογραφίες θα έβγαζα, ούτως ή άλλως. Ξανακατέβηκα στο Φούρνο (βολεύει και η 1η Γέρακα) και μέσω Ευρυτανίας (!) ήμουν πάλι έξω από το σταθμό. Τον οποίο και φωτογράφησα από τις ίδιες (περίπου) οπτικές γωνίες της Κυριακής.

®  από την πλευρά των γραμμών

®  από την πλατεία

®  πίσω μέρος

®  προσέξτε την κορυφή της πίσω πόρτας, η οποία υποστηρίζεται από μια σιδηροτροχιά!

Πότε να ξαναέρθω στο Γέρακα για να φωτογραφήσω το κτήριο στην τελική του μορφή; Θα δούμε…

 

 

 

Ψάχνοντας στο internet, αίφνης βρίσκω την είδηση ότι στο Μαρκόπουλο λαμβάνει χώρα μια έκθεση φωτογραφίας, με θέμα την Ανατολική Αττική των αρχών του προηγούμενου αιώνα. Το πράγμα χρήζει περαιτέρω έρευνας, μιας και δε νοείται Ανατολική Αττική εκείνης της εποχής χωρίς ολίγον από τρένο του Λαυρίου. Οπότε…

 

Απόγευμα Σαββάτου, 11ης Σεπτεμβρίου, και για μια ακόμα φορά περιμένω στη στάση το λεωφορείο 308. Το λεωφορείο σταματά, εγώ ανεβαίνω, πιστεύοντας ότι πρόκειται για μια επίσκεψη ρουτίνας. Βέβαια, είχα φροντίσει να μετριάσω λίγο τη ρουτίνα, παίρνοντας μαζί μου τη φωτογραφική μηχανή και το τρίποδο, ώστε να βγάλω μερικές βραδινές φωτογραφίες στον (ας ελπίσουμε) ανοιχτό και (ας ελπίσουμε, ξανά) φωτισμένο σταθμό στο Μαρκόπουλο. «Τιμίου Σταυρού», «1η Γλυκών Νερών», «Σινέ Παιανία», «Αττικής» «Ταβέρνα Μερκούρη», «Δημαρχείο», τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν ένα – ένα στην θέση τους, συνθέτοντας μια περιπέτεια με ηλικία δυόμισι σχεδόν χρόνια, που αρνείται πεισματικά να τελειώσει. Στη στάση του Δημαρχείου στο Κορωπί κατεβαίνω. Ευτυχώς, ακριβώς από πίσω έρχεται το λεωφορείου του Κ.Τ.Ε.Λ., οπότε δε θα χρειαστεί καμία αναμονή. Ανεβαίνω κι εκεί και πληρώνω τα €0.70 του φοιτητικού εισιτηρίου μέχρι το Μαρκόπουλο, όπου φτάνουμε μετά από λίγα μόνο λεπτά. Κατεβαίνω στην πλατεία της πόλης, οπότε και πρέπει να αρχίσει το ψάξιμο για τον εκθεσιακό χώρο.

 

Μολονότι έχω να ζητήσω λαυριοπληροφορίες εδώ και πολύ καιρό (συγκεκριμένα, ψάχνοντας το σταθμό στο Κορωπί), εντούτοις δεν έχω ξεχάσει την …τέχνη. Πάω σε ένα περίπτερο, μα ο περιπτεράς σηκώνει τα χέρια ψηλά λόγω άγνοιας. «Ωχ, δεν αρχίσαμε καλά…» σκέφτομαι και δοκιμάζω την τύχη μου σε ένα άλλο περίπτερο, του οποίου, ευτυχώς, ο ιδιοκτήτης είναι πιο ενημερωμένος πάνω στα πολιτιστικά. «Eurobank, Αγροτική, στο στενάκι μέσα όλο ευθεία και θα το δεις στα δεξιά σου»… Πραγματικά, σε λιγότερα από 300 μέτρα βλέπω ένα κτήριο, με τυπική αρχιτεκτονική (περίπου) σχολείου του περασμένου αιώνα. Αλλά… η πόρτα του είναι κλειστή με αλυσίδες! Πλησιάζω και βλέπω ότι τα Σαββατοκύριακα η έκθεση ανοίγει μόνο κάθε πρωΐ (μεταξύ 1000 – 1400· τις καθημερινές από 900 μέχρι 2100). Να πάρει! Κατηφής και περίλυπος (που θα πρέπει να ξαναέρθω) παίρνω το δρόμο της επιστροφής. Η ώρα κόντευε 7, ο ήλιος σε λίγο θα έδυε και εγώ, μετά από μερικές λοξοδρομήσεις (για να περάσει λίγο η ώρα), ήμουν για τρίτη φορά στο σταθμό του Μαρκόπουλου.

 

Και, ω του θαύματος, ο σταθμός είναι ανοιχτός! Οπότε, φαντάζομαι τι όμορφους φωτισμούς θα έχει όταν πέσει το βράδυ. Πλέον, δεν έχω τι να φωτογραφίσω, εκτός από λίγα πράγματα:

®  η μόνη οπτική γωνία του σταθμού που έχω αφήσει.

®  σιδηροτροχιά του 1883.

®  ο χειρισμός της ατμομηχανής είναι «ελαφρώς» δυσκολότερος απ’ ότι στο train simulator.

®  σιδηροτροχιά του 1884.

®  ο ήλιος δύει και χτυπάει την αποβάθρα του σταθμού.

®  άλλη μια φωτογραφία από τη μεριά του δρόμου.

Προσπάθησα να ανέβω και στην εφοδιοφόρο (όπως έκανα με την Δα.7.104, όταν ήμουν μικρός), αλλά η προσπάθεια δεν έχει νόημα: ένας φοίνικας και μια ξύλινη κατασκευή εμποδίζουν τη λήψη του σταθμού. Πάω, λοιπόν, και κάθομαι σε ένα τραπέζι, μου φέρνουν και μια πορτοκαλάδα και περιμένω να σουρουπώσει.

 

Ευτυχώς, ο ήλιος βαρέθηκε να με βλέπει να κάθομαι και κρύφτηκε νωρίς. Έτσι, μοντάρω τη φωτογραφική μηχανή επάνω στο τρίποδο και αρχίζω. Ο φωτισμός του σταθμού και της αποβάθρας, αλλά και στο εσωτερικό του κτηρίου ήταν εξαιρετικός ποιοτικά, μα μέτριος ποσοτικά. Οι φωτογραφίες μου καλύπτουν αρκετές οπτικές γωνίες του κτηρίου. Δυστυχώς, λόγω χαμηλού ύψους στήριξης της μηχανής (στα 135cm), ο σταθμός ενίοτε φαίνεται ασκεπής.

®  η αποβάθρα.

®  από την πλευρά του δρόμου.

®  τώρα, πως κατάφερα να κάνω άσπρο το μαύρο ουρανό, ακόμα δεν έχω καταλάβει… Εννοείται ότι ακόμα κι όταν χρησιμοποιώ τρίποδο, κάπως θα τα καταφέρνω κι οι φωτογραφίες θα γέρνουν.

®  νυχτερινή εκδοχή της τελευταίας φωτογραφίας της 17ης Νοεμβρίου 2002.

®  αποβάθρα και σταθμός.

®  σχεδόν συμμετρικά με πριν.

 

Αφού χαιρέτησα την ευγενέστατη υπάλληλο του bar πήγα στη στάση· τα νυχτοπερπατήματα (!) στο Μαρκόπουλο τελείωναν. Έφτασα στις 2020· το λεωφορείο ήρθε στις 2055! Λόγω της πληρότητας του οχήματος έμεινα όρθιος μέχρι το Κορωπί, όπου και κατέβηκα για να συνεχίσω με το 308 (δεν περίμενα σχεδόν καθόλου) για την Αθήνα, περνώντας δίπλα από τον έρημο και σκοτεινό σταθμό της Παιανίας, κλείνοντας το πρώτο μέρος της 7ης εκδρομής στο Λαύριο.

 

Το επόμενο πρωΐ ετοιμάστηκα από νωρίς για το δεύτερο μέρος. Το 308 με άφησε στο Κορωπί, απ’ όπου συνέχισα με το Κ.Τ.Ε.Λ.. Ακούστε σύμπτωση: το λεωφορείο αυτό είναι ίδια παρτίδα με αυτά του Ο.Σ.Ε., μεταξύ Άργους και Καλαμάτας! Εντάξει, πέντε λεπτά είναι, θα περάσουν γρήγορα… Όντως πέρασαν γρήγορα, οπότε και κατέβηκα στην πλατεία του Μαρκόπουλου. Ο δρόμος, τώρα, ήταν γνωστός και η πόρτα ανοιχτή.

 

Οι φωτογραφίες είναι όλες ασπρόμαυρες, υψηλής αισθητικής. Μα μόνο μία πραγματεύεται θέμα σχετικό με το τρένο του Λαυρίου: απεικονίζεται η πρόσοψη του σταθμού στο Δασκαλειό, εν έτει 1975, όταν ο χρόνος έχει αρχίσει να κάνει αισθητή την παρουσία του: η πόρτα είναι καρφωμένη, οι καμάρες έχουν φθαρεί αρκετά· βλέποντας αυτή τη φωτογραφία, η κατάσταση που απεικονίζεται στους 4 Τροχούς (τεύχος 4/1992, τα έχουμε ξαναπεί αυτά) φαίνεται πλήρως φυσιολογική. Συστήνομαι στην υπάλληλο του Πολιτιστικού Κέντρου ως ερασιτεχνικά ερευνών το παρελθόν και το παρόν του τρένου του Λαυρίου και τη ρωτώ αν επιτρέπεται η αναπαραγωγή των φωτογραφιών.  «Δεν επιτρέπεται» μου λέει, χαιρετώ και φεύγω· το λεωφορείο προς Αθήνα το προλαβαίνω κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή. Ενημερωτικά, η έκθεση θα είναι ανοιχτή μέχρι τις 3 Οκτωβρίου.

 

Κατεβαίνω στο Κορωπί, μα τώρα δεν περιμένω το 308. Περνάω από την Αγία Παρασκευή και βρίσκομαι πάλι έξω από το σταθμό. Δεν υπάρχει λόγος να τον φωτογραφίσω, μιας και οι ίδιες συνθήκες φωτισμού (περίπου) επικρατούσαν και στις 17.11.2002. Τώρα ανεβαίνω στην εξαιρετικά πλατιά νησίδα και κινούμαι προς το βορρά, προσδοκώντας να βρω κάποια απομεινάρια των γραμμών. Και τα βρίσκω. Λόγω εποχής, επάνω στη νησίδα (και όχι μόνο) επικρατούσε μια ανείπωτη ξεραΐλα…

®  το πρώτο δείγμα.

®  φαίνονται και οι δύο γραμμές!

Στο τέρμα της νησίδας στρίβω αριστερά και βγαίνω στη Λαυρίου, ώστε να προχωρήσω βόρεια. Μετά από λίγα μέτρα, βλέπω στα δεξιά μου έναν επαρκώς προσβάσιμο και καλώς βατό χώρο. Με μια παράκαμψη γύρω στα 100m βγάζω άλλες δύο φωτογραφίες του έρημου διαδρόμου· άξια δημοσίευσης η μία:

®  σαν κάτι να φαίνεται…

Ξανά στη Λαυρίου. Στο ύψος της Πυροσβεστικής βλέπω ένα μικρό δρόμο προς τα ανατολικά. Τον διασχίζω και σε λίγα μέτρα βλέπω στα δεξιά μου κι άλλες γραμμές, σε κατάσταση διάλυσης.

®  η στροφή είναι επικίνδυνα κλειστή.

Πάλι πίσω. Σε λίγο βρίσκομαι στο σημείο που είχα φωτογραφίσει στις 10.1, μα τώρα δεν έχει καθόλου υγρασία, ο φωτισμός είναι άπλετος και η μπάλα έχει απομακρυνθεί (αυτή έφταιγε!). Μέσα από κάμποσα ξερά (λόγω καλοκαιριού) φυτά, γεμάτα ακρίδες κι ερπετά, φτάνω πάλι στο διάδρομο των γραμμών, τον οποίο τώρα φωτογραφίζω με μεγαλύτερο ευρύτητα. Δυστυχώς, η σκουριά έχει εισχωρήσει τόσο βαθιά στις ράγες, ώστε είναι αδύνατο να βρει κανείς τα χαρακτηριστικά τους.

®  τα ίδια και τα ίδια…

 

Και με αυτή τη φωτογραφία, ολοκληρώθηκε η 7η εκδρομή στο Λαύριο, η οποία αναπτύχθηκε σε δύο μέρη. Τελικά, κακώς, τον περασμένο Φλεβάρη, είχα κλείσει την εκδρομή· με ένα τρένο που δε λειτουργεί εδώ και 50 σχεδόν χρόνια, ποτέ δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει!

 

 

 

Απόγευμα Σαββάτου, 9ης Απριλίου 2005, και για άλλη μια φορά με βρίσκω μέσα στο λεωφορείο 308 καθ’ οδόν προς τα Μεσόγεια. Ο ήλιος έχει ήδη αρχίσει να δύει – μάλλον αναχώρησα αργά… Με εξαίρεση το αναμενόμενο πήξιμο στην πλατεία της Αγ. Παρασκευής, η κίνηση είναι μάλλον ανεκτή. Στη Λαυρίου, τα έργα διαπλάτυνσης δεν έχουν ολοκληρωθεί, με αποτέλεσμα το λεωφορείο να αποβιβάζει επιβάτες σε ένα …άνοιγμα της περίφραξης του εργοταξίου! Κατεβαίνω στην 1η Γλυκών Νερών και μέσω της κλασσικής διαδρομής (κάτι ανάλογο με την κλασσική μαραθώνια διαδρομή…) σε λίγο βλέπω στο βάθος τις κορυφές των δέντρων να ξεπροβάλλουν. Πιο βαθιά είναι η Αττική Οδός και ο τωρινός σταθμός που εξυπηρετεί τους επιβάτες (…) του Proastiakos. Στροφή αριστερά και τα καφέ χρώματα του σταθμού της Κάντζας συνδυάζονται με το ηλιοβασίλεμα και τη χαμηλή βλάστηση. Επάνω στα δέντρα και στο χώρο των τέως γραμμών φαίνονται τα υπόλοιπα της Καθαρής Δευτέρας, κομμένοι σπάγκοι και σχισμένοι χαρταετοί.

®  λήψη του σταθμού από βορειοδυτικά.

®  ένας εξάδυμος συρμός του Μετρό διέρχεται χωρίς στάση από την αποβάθρα της Κάντζας καθ’ οδόν προς το Αεροδρόμιο.

®  λήψη του σταθμού από δυτικά.

 

Για την αποχώρηση προτίμησα τις γειτονιές της Κάντζας και όχι τη Λεονταρίου. Οι οποίες γειτονιές παραπέμπουν μάλλον σε χωριό, παρά σε προάστιο της Αθήνας… Τέλος πάντων, δεν άργησα να φτάσω ξανά στη Λαυρίου για να συνεχίσω προς την Παιανία. Όμως, αυτή τη φορά δεν είχα σαν σκοπό τη φωτογράφηση του σταθμού, μα την αναζήτηση υπολειμμάτων της γραμμής στην κατεύθυνση της Κάντζας. Περνάω πίσω από το κτήριο του σταθμού και βγαίνω στη Λαυρίου, δίπλα από τον αναπαλαιωμένο οδοστρωτήρα. Απέναντι είναι ένα βενζινάδικο· προχωρώ στο στενό που βρίσκεται δυτικά αυτού. Και, ω του θαύματος, οι γραμμές υπάρχουν ακόμα! Θαμμένες, βέβαια, αλλά μην τα θέλω όλα δικά μου… Σε λίγο οι γραμμές τελειώνουν και στο βάθος βλέπω έναν τοίχο. Πλησιάζω και έκπληκτος διαπιστώνω ότι δεν πρόκειται για τοίχο άλλα για ένα ακρόβαθρο! Ένα μικρό ρυάκι στα δεξιά προδίδει την ύπαρξη κάποτε γέφυρας· τώρα η γέφυρα δεν υπάρχει πια, μόνο οι γραμμές έχουν μείνει σαν κουκκίδες, το δε ρέμα που υπήρχε μάλλον μπαζώθηκε (γίνονται τέτοια πράγματα στην Αττική; όχι, δεν το πιστεύω…) και τα νερά έχουν μετατρέψει σε χείμαρρο το δρόμο. Προχωρώ στα αριστερά του υπερυψώματος και σε λίγο βλέπω γραμμές. Επιχειρώ να τις φωτογραφίσω, μα ο φωτισμός είναι μάλλον ανεπαρκής, οπότε επιβάλλεται κι άλλη επίσκεψη.

®  η πρώτη εμφάνιση των γραμμών βορείως Παιανίας.

®  [Bochum] 4. 1883 ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ.

Πίσω στο σταθμό, όπου η θέα της φωτογραφικής μηχανής με στόχο το κτήριο καταφέρνει να συγκεντρώσει τα περίεργα βλέμματα των εκεί παρευρισκόμενων.

®  ο σταθμός το απόγευμα.

 

Ήδη είχε αρχίσει να έρχεται το βράδυ, οπότε η φωτογράφηση θα ήταν αδύνατη. Δε θα ήταν όμως αδύνατη το επόμενο πρωΐ, όταν ήμουν από νωρίς στην Παιανία. Τώρα μπορούσα να φωτογραφήσω με άπλετο φωτισμό. Περπάτησα στα δεξιά του υπερυψώματος, μέχρι που ο δρόμος διασταυρώθηκε με αυτό· μετά αυτό το «πασάγιο» δεν υπήρχαν γραμμές. Η επιστροφή πραγματοποιήθηκες κατά μήκος του διαδρόμου των σιδηροτροχιών.

®  το ακρόβαθρο. Η φωτογραφία αυτή θα αποδειχτεί ιδιαιτέρως χρήσιμη σε όσους χτίζουν αυτή την εποχή σπίτι σε περιοχή που δεν εξυπηρετείται από το δίκτυο αποχέτευσης…

®  αιωρούμενες γραμμές.

®  πάλι αιωρούμενες γραμμές…

®  … κατασκευασμένες το μακρινό 1884, όπως μαρτυρά η ανάγλυφη επισήμανση.

®  γραμμές εκατέρωθεν.

®  επιστροφή επάνω στις γραμμές.

®  μόνο το πρώτο 4 διακρίνεται· τα άλλα δύο στοιχεία αυτού του πασσάλου χιλιομέτρησης έχουν ξεθωριάσει.

®  εδώ οι σιδηροτροχιές λείπουν, έχοντας αφήσει άδειους τους στρωτήρες και άχρηστες τις βίδες. Στο βάθος, οι γραμμές αρχίζουν ξανά.

 

Κι επειδή, όπου υπάρχουν λίγα τρένα (Ελλαδάρα λ.χ.), πρέπει να υπάρχει πολλή φαντασία, ήδη έχω κατέβει από τις γραμμές και «βλέπω» στον (καθαρό από χορτάρια) διάδρομό τους ένα πεντάδυμο Desiro, με σηκωμένους τους παντογράφους του και αναγράφοντας «ΛΑΥΡΙΟ» στο παρμπρίζ του, να πλησιάζει σφυρίζοντας και γεμάτο στην Παιανία, όπου θα γίνει διασταύρωση με εμπορική αμαξοστοιχία προερχόμενη από το λιμάνι του Λαυρίου, με 2 M.L.W. σειράς 501 επικεφαλής και πολλές πλατφόρμες φορτωμένες με κοντέινερ…

 

Επιστροφή στη μίζερη πραγματικότητα των Κ.Τ.Ε.Λ. και ήδη είμαι πάλι στη στάση και περιμένω το λεωφορείο για το Κορωπί, όπου θα γίνει η αλλαγή με το υπεραστικό λεωφορείο για τα Καλύβια. Στην είσοδο του Μαρκοπούλου, λίγο πριν το σταθμό, προσέχω για πρώτη φορά γραμμές σε ένα οικόπεδο (μάλλον του Δήμου – οι γραμμές για τις οποίες είχα κάνει λόγο το 2002 ήταν πριν την είσοδο της πόλης, παράλληλα στο δρόμο), οπότε εν καιρώ πρέπει να υπολογίζω και για εκεί μια επίσκεψη. Εγκαταλείπουμε και το Μαρκόπουλο και σε λίγο το λεωφορείο σταματά μπροστά στο Δημαρχείο των Καλυβίων Θορικού· κατεβαίνω, με προοπτική να κινηθώ βορειοδυτικά, ώστε να εντοπίσω (αν υπάρχουν…) γραμμές προς το Μαρκόπουλο, γρήγορα, όμως, η επικαιρότητα με προλαβαίνει.

 

Στο δρόμο που χαράχτηκε παράλληλα με τις γραμμές γίνονται έργα διαπλάτυνσης, οπότε η κατασκευή νησίδας στο μέσο αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για απαλλαγή από τις γραμμές, έστω κι αν είναι θαμμένες… Πράγματι, περπατώντας δίπλα στην «περιφραγμένη» νησίδα, βλέπω παλιές γραμμές σε δύο σημεία. Μετά, το εργοτάξιο τελειώνει και οι γραμμές συνεχίζουν κάτω από μια άλλη νησίδα, στην οποία έχουν φυτευτεί πολλά δέντρα, μεταξύ, δε, των γραμμών υπάρχουν μερικοί στύλοι φωτισμού. Σε λίγο, τα δέντρα τελειώνουν, όμως η νησίδα συνεχίζεται, ενώ όταν τελειώνει κι αυτή, τα ίχνη των γραμμών φαίνονται πεντακάθαρα κάτω από την άσφαλτο. Μετά από λίγα μέτρα, οι γραμμές φαίνονται ολοκάθαρα, αφού μόνο λουλούδια φύονται στο διάδρομό τους (καμία σχέση με τη ζούγκλα της Παιανίας). Περπάτησα μέχρι την πρώτη δεξιά καμπύλη των γραμμών.

®  τέλος νησίδας και αρχή γραμμών.

®  ποιος έκλεψε τον αμφιδέτη;

®  χιλιομετρικό σημείο 24.200 Λ – Αγ. Α..

®  η πρώτη στροφή.

Κατά την επιστροφή φωτογραφήθηκαν τα απομεινάρια των έργων:

®  από την είσοδο του εργοταξίου μπόρεσα να φωτογραφήσω έναν στρωτήρα, έναν αμφιδέτη και μια σιδηροτροχιά.

®  πλησιάζοντας στην πόλη, βρίσκουμε άλλες δύο σιδηροτροχιές.

Η πεζοπορία συνεχίζεται κατά μήκος της νησίδας. Μετά από μερικές δεκάδες μέτρα φαίνονται γραμμές και λίγο αργότερα μια μικρή γέφυρα, της οποίας σώζονται και τα ακρόβαθρα και ο φορέας.

®  η γέφυρα από πάνω.

®  η γέφυρα από απέναντι.

Η πεζοπορία συνεχίζεται μέχρι το περιφραγμένο τμήμα των γραμμών, το οποίο τώρα είναι σχεδόν κενό.

®  ασχολίαστο…

Καθώς τραβούσα την παραπάνω φωτογραφία (ακριβώς μετά από το περιφραγμένο τμήμα), είχα την τύχη να συναντηθώ με έναν άλλο «επισκέπτη» της γραμμής, συνταξιούχο σιδηροδρομικό και έχοντα εργαστεί στη γραμμή Λαυρίου από το 1952 ως το 1956, ένα χρόνο πριν τη διακοπή των δρομολογίων. Τα είπαμε για περίπου μισή ώρα, με μόνη διακοπή την ειρωνική ερώτηση ενός γείτονα σχετικά με το πότε θα απομακρυνθούν οι στοιβαγμένες και μη περιφραγμένες σιδηροτροχιές. «Γιατί, ποιον ενοχλούν;» του απαντώ, με πολλή περισσότερη ειρωνεία, απ’ αυτή με την οποία μας απευθύνθηκε – κακώς, το παραδέχομαι, αλλά το ύφος του ήταν πολύ ενοχλητικό.

 

Το μεσημέρι (και η ζέστη) είχε φτάσει για τα καλά, οπότε η αποχώρησή μου ήταν αναπόφευκτη. Χαιρέτησα τον επί ημίωρο συνομιλητή μου και πήγα στην κοντινότερη στάση. Μέσα στο λεωφορείο ο κλιματισμός δούλευε στο φουλ, δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες για να καταστρώσω το πλάνο του 3ου μέρους της 8ης εκδρομής στο Λαύριο, το οποίο ορίστηκε για την Τετάρτη, 13 Απριλίου.

 

Γρήγορα έφτασε η Τετάρτη, ημέρα φοιτητικών εκλογών, κι αντίθετα με την επί τετραετία τακτική μου της πολύ πρωΐνής συμμετοχής, το πρωΐ με βρήκε μέσα στο 308 καθ’ οδόν για το Κορωπί. Η εμφάνιση των γραμμών στα αριστερά λίγο πριν την «Ταβέρνα Μερκούρη» με ειδοποιεί ότι η διαδρομή τελειώνει, αλλά μου υπενθυμίζει και το σκοπό αυτής: την περαιτέρω αναζήτηση υπολειμμάτων της γραμμής. Κατεβαίνω στην πλατεία Δημαρχείου και σε λίγο περνά το υπεραστικό λεωφορείο, με το οποίο θα φτάσω στο Μαρκόπουλο. Πράγματι, λίγο πριν τις δέκα, το λεωφορείο σταματούσε στην πρώτη στάση του Μαρκόπουλου κι εγώ κατέβαινα. Περπατώ λίγο προς τα πίσω και βρίσκω τις γραμμές για τις οποίες έκανα λόγο παραπάνω.

®  κι εδώ λείπει μια σιδηροτροχιά.

®  φωτογραφίζοντας με το σταθμό στο «βάθος».

Μερικές πινακίδες ενημερώνουν τους περαστικούς για την ανάπλαση της εισόδου του Μαρκόπουλου, οπότε ίσως και οι σε άθλια κατάσταση γραμμές να εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία. Σε λίγο οι γραμμές χάνονται κι εγώ από το ύψος των φαναριών περνάω απέναντι, ψάχνοντας τις γραμμές που είχα δει τον Ιούλιο του 2002. Τις βρίσκω χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία:

®  το πρώτο δείγμα.

®  κι άλλες γραμμές. Στο βάθος της φωτογραφίας…

®  …γραμμές απέναντι, για τις ανάγκες ενός χαντακιού. Δε υπήρχαν ενδείξεις ζεύξης εκεί παλαιότερα.

 

Με τούτα και με ‘κείνα η ώρα είχε περάσει κι αναγκάστηκα να επιστρέψω βιαστικά στη στάση· περίμενα μόλις δύο λεπτά. Το λεωφορείο έφτασε, ανέβηκα, «Πέτα, φοιτητικό» είπα στον εισπράκτορα και η διαδρομή συνεχιζόταν. Με πολύ μποτιλιάρισμα στο Μαρκόπουλο, με λιγότερο μποτιλιάρισμα στα Καλύβια, μετά από 15’ περίπου έβλεπα στα δεξιά μου τη γέφυρα των 3.2m και το λεωφορείο ήδη φρέναρε για να αποβιβαστώ. Περπάτησα λίγα μέτρα παράλληλα με το δρόμο και στο πρώτο στενό έστριψα δεξιά για να φτάσω στο διάδρομο των γραμμών και η πεζοπορία με προορισμό την Κερατέα να αρχίσει!

®  απόδειξη άνοιξης.

 

Σε λίγο οι γραμμές τερματίζονται βίαια από έναν κόκκινο δίσκο και μερικούς τσιμεντοσωλήνες, οπότε περπατώ σε δρόμο, σε ένα μόνο σημείο του οποίου διακρίνεται αχνά μια σιδηροτροχιά. Μετά από λίγο έχω φτάσει στο διάδρομο των γραμμών, οι οποίες καλύπτονται από πυκνότατη βλάστηση, που όμως μετριάζεται μετά την πρώτη γέφυρα. «Μετριάζεται», τρόπος του λέγειν, διότι μεν η βλάστηση είναι λιγότερη πυκνή, περισσότερο δε άγρια. Προσπαθώντας να βρω το πιο βατό «μονοπάτι», καταλήγω αίφνης μπροστά από μια πολύ ψηλή γέφυρα, η οποία χρήζει φωτογράφησης από τα πλάγια κι όχι από πάνω. Προσπαθώ να κατέβω από το υπερύψωμα των γραμμών, μα δεν υπάρχει ασφαλής διαδρομή· περνάω από την απέναντι μεριά της γέφυρας, μα ούτε από εκεί υπάρχει ασφαλές μέρος για την κατάβαση. Ξαναπερνάω τη γέφυρα, προς την αντίθετη κατεύθυνση και πηγαίνω πίσω, ώστε να προσεγγίσω (έχω αυτή τη δυνατότητα) τη γέφυρα από το δρόμο. Κόβοντας δρόμο από μια αυλή (ευτυχώς, δεν ήταν κανείς εκεί…) φτάνω με ασφάλεια μπροστά από τη γέφυρα. Την κοιτάζω· από εδώ φαίνεται ψηλότερη απ’ ότι διασχίζοντάς τη. Κάτω από αυτή περνά ένας ρυπαρός χείμαρρος.

®  η γέφυρα.

®  παρόλη τη ρύπανση, χιλιάδες γυρίνοι κολυμπούν αμέριμνοι.

Ολοκληρώνεται και η φωτογράφηση της γέφυρας κι επειδή δεν πετάω τη σκούφια μου να ξαναγυρίσω πίσω για να ανέβω στις γραμμές, επιχειρώ να φτάσω σε αυτές ορειβατώντας στην πλαγιά. Με σύμμαχο τις βαριές πέτρες και τα χορτάρια που κρατούν σταθερό το χώμα καταφέρνω τελικά να ανεβώ. Μπροστά μου ξεδιπλώνεται η ζούγκλα.

®  θαμνώδες τοπίο.

®  κάθε τόσο κι ένα ρυάκι …

®  … δημιουργεί την ανάγκη ζεύξης …

®  … έστω και με καμένους στρωτήρες.

®  η σκουριά που έχει καταστρέψει τη σιδηροτροχιά, δε μπόρεσε να πτοήσει και την άνοιξη.

®  μολονότι  την πλησίασα αρκετά, η μέλισσα φαίνεται ότι μας έχει γραμμένους και εμένα και την Εκδρομή στο Λαύριο, οπότε και δε διακόπτει την εργασία της. Οι γραμμές είναι από κάτω και δε φαίνονται.

®  χιλιομετρικό σημείο 18.800 Λ. – Αγ. Α..

®  η γέφυρα για την οποία είχα κάνει λόγο πριν από 27 μήνες.

®  η κατεστραμμένη γέφυρα πριν την Κερατέα, χωρίς καλάμια, ώστε το μέγεθος της αθλιότητας να μην αποκρύπτεται πια. Προσέξτε τον σπασμένο φορέα της γέφυρας. Η σύγκριση με την κατάσταση της γέφυρας σε σχέση με πέρυσι είναι αναπόφευκτη…

®  το ίδιο θέμα από το ρέμα.

 

Ο σταθμός της Κερατέας ήταν πλέον κοντά. Μέσα από καλάμια φτάνω σε αυτόν, έχοντας βρει το κλειδί γυρισμένο στην παρακαμπτήριο· με μια γερή σπρωξιά η αιχμή τίθεται στην κύρια γραμμή. Τα περισσότερα βαγόνια και η κόκκινη δρεζίνα έχουν απομακρυνθεί, οπότε σταθερή αξία στο χρόνο συνεχίζει να αποτελεί μόνο ο …σταθμός! Εκτός από αυτόν, έχουν ληφθεί φωτογραφίες και από τις γραμμές προς το Δασκαλειό, έχοντας περάσει από το πασάγιο με τις ασφαλτοκαλυμμένες σιδηροτροχιές.

®  ένα βαγόνι, μερικές σιδηροτροχιές, ο σταθμός και το παρατημένο φορτηγό.

®  μικρή γέφυρα μεταξύ σταθμού και πασαγίου.

®  οι γραμμές συνεχίζουν προς το Δασκαλειό με την άνοιξη πανταχού παρούσα.

®  άλλη μια μικρή γέφυρα.

 

Για άλλη μια φορά βρίσκομαι σε στάση λεωφορείου περιμένοντας για την επιστροφή μου στην Αθήνα. Η συγκομιδή της 8ης εκδρομής στο Λαύριο ανέρχεται σε 45 φωτογραφίες, ανεβάζοντας τις συνολικά διατιθέμενες σε 177 (μαζί με τις φωτογραφίες της βιβλιογραφίας είναι 185), τη δε συμμετοχή της Εκδρομής στο Λαύριο στη φωτογραφική κάλυψη της ιστοσελίδας στο 28.64% της συνολικής διαθεσιμότητας φωτογραφιών (τα πρωτεία κατέχει η στήλη «Φωτογραφικό Υλικό» με κάλυψη 56%) στην παρούσα φάση. Η διαδρομή της επιστροφής διαρκεί περίπου 1.45’ οπότε, ποιο στοιχειωδώς νοήμον και μη θετικά προκατειλημμένο απέναντι στα Κ.Τ.Ε.Λ. ον δε θα προτιμούσε το πεντάδυμο Desiro, που με σηκωμένους τους παντογράφους του και αναγράφοντας «ΑΘΗΝΑ – ΠΕΙΡΑΙΑΣ» στο παρμπρίζ του θα άφηνε σφυρίζοντας την Κερατέα, έχοντας προηγουμένως πραγματοποιήσει εκεί διασταύρωση με κατερχόμενο τοπικό, καθώς και μια στάση στο Δασκαλειό, που λόγω της ύπαρξης υψηλού, πλέον, επιπέδου συγκοινωνίας έχει αναδειχτεί σε μια κωμόπολη γεμάτη ζωτικότητα; Αυτό σημαίνει ανάπτυξη, αξιότιμοι κύριοι του κράτους, για την οποία αξίζει να ξοδευτούν χρήματα, όχι οι «μέχρι τελικής δικαίωσης αγώνες» (δηλαδή, η κλάψα) από τους «τοπικούς παράγοντες» για τις προσβάσεις στις σήραγγες Ραψομμάτη και για τις γέφυρες στα Παραδείσια…

 

 

 

Και ενώ η προπτυχιακή φοιτητική μου περιπέτεια είχε πλέον τελειώσει, η Εκδρομή στο Λαύριο αποδεικνυόταν πιο διαχρονική. Έτσι, το πρωΐ της 9ης  Οκτωβρίου 2005, που κατά τις επιταγές του λαϊκού άσματος ήταν Συννεφιασμένη Κυριακή, με βρήκε καθ’ οδόν για τα Μεσόγεια. Η διαδρομή ήταν με …σιδηροδρομική ακρίβεια προκαθορισμένη: με το 308 ως το Δημαρχείο του Κορωπίου και στη συνέχεια με υπεραστικό λεωφορείο ως το Λαύριο.

 

Κυριακή γαρ και τόσο το λεωφορείο, όσο και η Μεσογείων και η Λαυρίου εμφάνιζαν ελάχιστη κίνηση. Μέσα από ανισόπεδες διαβάσεις στο Σταυρό, έργα (ακόμη!) στα Γλυκά Νερά και γραμμές λίγο πριν το Κορωπί, η αλλαγή εκεί πραγματοποιήθηκε με ανέλπιστο συγχρονισμό, μιας και δε χρειάστηκε να περιμένω περισσότερα από 5’ στην έρημη πλατεία Δημαρχείου. Μισοάδειο ήταν και το υπεραστικό λεωφορείο· χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες περάσαμε από το Μαρκόπουλο, ενώ στα Καλύβια είδα το αποτέλεσμα των εργασιών που είχα δει εκεί τον περασμένο Απρίλη: όλη η φασαρία έγινε για την κατασκευή μιας κυκλικής πλατείας, της οποίας την αισθητική αξία και την κυκλοφοριακή προσφορά αμφιβάλλω αν μπορεί να προσδιορίσει επακριβώς ακόμη και ο κατασκευαστής της… Η πορεία συνεχίζεται με τις γραμμές στην απέναντι πλαγιά μετά τα Καλύβια, το ψηλό γεφύρι μετά τον Κουβαρά, αλλά μετά την Κερατέα με περίμενε μια δυσάρεστη έκπληξη: το δρομολόγιο εκείνο δε διέσχιζε το νέο δρόμο μέχρι το Θορικό (δηλαδή τον παράλληλο με τις γραμμές), αλλά περνούσε από κάτι αξιοθρήνητες «επαρχιακές» οδούς, ώστε να εξυπηρετήσει τους οικισμούς στην ενδοχώρα της Κερατέας. Δε μπορώ, βέβαια, να πω ότι δεν ωφελήθηκα καθόλου από αυτή την παράκαμψη, μιας κι έτσι μπόρεσα να προσέξω σήραγγες των παλιών ορυχείων καθώς και μια παλιά πέτρινη γέφυρα. Η συνταρακτική έκπληξη, όμως, με περίμενε λίγο αργότερα, όταν φτάσαμε στο Θορικό…

 

Αν έχετε ταξιδέψει πρόσφατα προς το Λαύριο, σίγουρα θα προσέξατε το πόσο στενεύει ο δρόμος λίγο πριν το Θορικό. Ειδικά μπροστά από το σταθμό, το πλάτος του δρόμου είναι επικίνδυνα μικρό. Καλώς, λοιπόν, γίνονται τα έργα. Το βλέμμα μου εντοπίζει τη γέφυρα του Θορικού και αμέσως μετά κινείται προς το σταθμό. Μα ο σταθμός δεν είναι στη θέση του! Ορίστε;

 

Μετά από λίγες στιγμές παγωμάρας, το μάτι μου εντοπίζει στην απέναντι μεριά του δρόμου ένα πέτρινο κτίσμα σαν μικρογραφία του σταθμού στο Δασκαλειό και την Κάντζα. Τρέχω μπροστά και βρίσκω την εισπράκτορα:

«Με συγχωρείτε… το κίτρινο σπιτάκι που ήταν επάνω στη στροφή το γκρέμισαν;»

«Την ταβέρνα εννοείτε»

«Ναι, το Φόρο… τι απέγινε, δεν το είδα…»

«Μεταφέρθηκε για τα έργα του δρόμου… γιατί, σας ενδιαφέρει τόσο;»

Της ρίχνω ένα οργισμένο βλέμμα αντί απάντησης και γυρίζω στη θέση μου. Όντας καθήμενος σε αναμμένα κάρβουνα, περνάμε έξω από το Τεχνολογικό Πάρκο Λαυρίου που τελεί υπό τη διαχείριση του Πολυτεχνείου και στο τέλος αυτού διακρίνω λείψανα των παλιών γεφυρών για την ανισόπεδη συνάντηση των γραμμών της Γαλλικής Εταιρείας και αυτής των Σιδηροδρόμων Αττικής. «Επίκειται επίσκεψη κι εδώ» σκέφτομαι και ήδη έχουμε μπει στο Λαύριο. Μετά από λίγο ανακοινώνεται το τέρμα· ο σταθμός του Λαυρίου είναι δίπλα. Άλλη μια έκπληξη με περιμένει εκεί: οι πόρτες και τα παράθυρα έχουν βαφτεί κόκκινα και πλέον ο σταθμός φιλοξενεί το Σύλλογο των εν Λαυρίω Κρητών. Κατεβαίνω από το λεωφορείο και βλέπω ότι η πόρτα του σταθμού είναι ανοιχτή.

®  λήψη της περιφραγμένης αποβάθρας του σταθμού.

®  το τέως υπνωτήριο και αποθήκη γραμμής.

Η ενδιάμεση φωτογράφηση του υπνωτηρίου γραμμής παραλίγο να μου βγει σε κακό. Κάποιος βγαίνει από το σταθμό και κλειδώνει την πόρτα πίσω του, προτού, όμως, απομακρυνθεί τον προλαβαίνω.

«Χαίρετε… θα σας ήταν εύκολο να ανοίξετε για λίγο το σταθμό; Κάνω μια έρευνα για την παλιά σιδηροδρομική γραμμή του Λαυρίου και θα ήθελα να δω εσωτερικά το κτήριο…»

«Ευχαρίστως, μόνο που δε θα μπορέσετε να βγάλετε φωτογραφίες μέσα… ετοιμαζόμαστε, βλέπετε, για μια γιορτή και μέσα είναι στρωμένα τα τραπέζια…»

«Δε με πειράζει… μόνο να δω θέλω…»

Η πόρτα ξεκλειδώνεται και μπαίνω μέσα. Η ανακαίνιση που έχει γίνει είναι πολύ καλή («η στέγη ήταν έτοιμη να πέσει» είχα ακούσει λίγο νωρίτερα) και εγώ ψάχνω για σιδηροδρομικά απομεινάρια. Προς βορράν, εκεί που κάποτε ήταν το γραφείο του σταθμάρχη κυκλοφορίας, υπάρχει μια βιβλιοθήκη· στο μέσο, στη θέση της αίθουσας αναμονής, όλα είναι έτοιμα για το βραδινό γλέντι· προς νότον, κάπου μεταξύ των πορτραίτων του Ελευθέριου Βενιζέλου και του Νίκου Ξυλούρη υπάρχει ακόμα το γκισέ των εκδοτηρίων! «Αυτό, όμως, θα με αφήσετε να το φωτογραφήσω!» λέω και παίρνω καταφατική απάντηση.

®  εισπράξεις ημέρας, ευρώ μηδέν…

 

Ο κύριος που με εξυπηρέτησε είναι ευγενέστατος απέναντί μου, οπότε παίρνω το θάρρος να τον καθυστερήσω για δύο ακόμη ερωτήσεις:

«Καθώς ερχόμουν με το λεωφορείο, δεν είδα το σταθμό στο Θορικό… Ξέρετε τι απέγινε;»

«Ναι… φαρδαίνουν το δρόμο και μετέφεραν το σταθμό απέναντι…»

«Εννοείτε το σπιτάκι προς τη θάλασσα; μα… πως…;»

«Το σήκωσαν με γερανό… μάλιστα, έπεσε κι ένας τοίχος, αλλά τον ξαναέχτισαν όπως ήταν πριν…»

«Ενδιαφέρον… και μια τελευταία ερώτηση… υπάρχουν απομεινάρια του παλιού υδατόπυργου; Ήταν λίγο πιο μετά το σταθμό…»

«Χμμμ… δεν υπάρχει τίποτα, όπως μπορείς να δεις κι εσύ… μόνο ο σταθμός και το θεατράκι υπάρχουν…»

«Κρίμα… και πάλι σας ευχαριστώ πολύ…»

Έχω κάνει λίγα βήματα προς νότον ώστε να φωτογραφήσω το υπνωτήριο έλξεως, αλλά μια φωνή με σταματά:

«Μήπως εννοείς κάτι σαν πέτρινη δεξαμενή;»

«Ναι, αυτό ακριβώς!»

«Θα μπεις μέσα στο θεατράκι και θα τη δεις στο κέντρο. Είναι λίγο γκρεμισμένη, βέβαια…»

Κάνω μεταβολή και βρίσκω την είσοδο του θεάτρου. Ακριβώς πίσω από τη σκηνή, η βάση του υδατόπυργου, τελούσα υπό κατάρρευση, υπάρχει ακόμα!

®  λήψη της βάσης του υδατόπυργου από τη σκηνή.

®  λήψη της βάσης του υδατόπυργου από το βορρά.

 

Με λίγο περπάτημα, φτάνω έξω από το υπνωτήριο έλξεως, το οποίο βρίσκεται σχεδόν επί της προκυμαίας. Είναι σαφώς μικρότερο από το εστιατόριο, αλλά ακολουθεί σε γενικές γραμμές την ίδια αρχιτεκτονική φιλοσοφία. Το φωτογραφίζω δις· η δεύτερη φωτογραφία συνοδεύτηκε από περίεργα βλέμματα των πελατών και των γκαρσονιών της ουζερί που στεγάζει πλέον το υπνωτήριο. Όσο για την διάχυτη δυσοσμία ψαρίλας… ούτε λόγος!

®  απεχθάνομαι τις προσθήκες στους σταθμούς!

®  μάλλον δε φαίνονται πολλά πράγματα…

 

Επιστρέφω στο σταθμό…

®  λήψη του σταθμού από τα νότια.

®  λεπτομέρεια από την τοιχοποιία του εστιατορίου.

®  ο σταθμός με τη νέα του εμφάνιση, από τη μεριά του δρόμου.

… και ταλαντεύομαι με ένα δίλημμα: πως θα προσεγγίσω τις γέφυρες της Γαλλικής Εταιρείας; Η «λογική» λύση με οδηγεί στο δρόμο· η «εκδρομική» λύση, μέσα από τις γραμμές. Το δίλημμα αυτοαναιρείται και βρίσκομαι μέσα στο διάδρομο των γραμμών. Μετά από δύο ανισόπεδες διαβάσεις (εύστοχη πρόβλεψη για το μέλλον…) και με την πλευρική τοιχοποιία να έχει διατηρηθεί, το «αυλάκι» τελειώνει, ακολουθεί ένα μικρό πεζοδρόμιο κι απέναντί μου βλέπω μια νησίδα. Ξεκινώ… αλλά το πόδι μου μένει μετέωρο, καθώς την τελευταία στιγμή βλέπω πεντακάθαρα τις σιδηροδρομικές γραμμές να ξεπροβάλλουν μέσα από το οδόστρωμα.

®  η πρώτη εμφάνιση των σιδηροδρομικών γραμμών μετά το σταθμό του Λαυρίου.

Δεν αργώ να φτάσω στη νησίδα. Μετά από λίγα άνυδρα μέτρα, το πράγμα αρχίζει να γίνεται απρόσμενα ενδιαφέρον.

®  ο πρώτος στρωτήρας φαίνεται ολοκάθαρα, σε αντίθεση με τον επόμενο, του οποίου διακρίνεται μόνο το ένα άκρο.

®  παροδική εμφάνιση.

®  υπερύψωμα με προσχώσεις και δέντρα …

®  … και έναν φοίνικα.

®  μετά από λίγο, οι γραμμές φαίνονται πολύ καθαρά, διευκολύνοντας έτσι το έργο των κλεφτών σιδηροτροχιών.

®  κάτι λείπει…

®  Bochum 12.1883 ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Εκατέρωθεν του σημείου λήψης της τελευταίας φωτογραφίας η κατάσταση της γραμμής είναι πολύ κακή, εξοστρακίζοντάς με έτσι σε ένα στενό μονοπάτι δίπλα από αυτές. Μετά από λίγες, όμως, δεκάδες μέτρα, η γραμμή ξαναγίνεται βατή.

®  εδώ φαίνονται μόνο οι σιδηροτροχιές.

®  σπασμένη γραμμή.

 

Φτάνω στο τέλος του ορατού τμήματος των γραμμών. Μπροστά μου, η καθολική παρουσία καλαμιών προδίδει την ύπαρξη ρέματος. Κοιτάζω προσεχτικά, αλλά δε μπορώ να δω ούτε το ρέμα, ούτε κάποια ένδειξη ζεύξης. Απέναντι, όμως, φαίνονται ολοκάθαρα τα απομεινάρια της γραμμής της Γαλλικής Εταιρείας. Δεν δυσκολεύομαι τόσο να τα προσεγγίσω, όσο να αναρριχηθώ σε αυτά.

®  εδώ σώζονται μόνο τα ακρόβαθρα και …

®  … ο φορέας της γέφυρας.

®  εδώ, τη θέση του φορέα έχει πάρει ένα πανό και …

®  … μόνο τα ακρόβαθρα σώζουν τα αντισιδηροδρομικά προσχήματα.

 

Μετά από αυτό το σημείο, τα ίχνη των γραμμών χάνονται ολοκληρωτικά. Απέναντί μου, διαβάζω στην πινακίδα του Τεχνολογικού Πάρκου ότι αυτό περιλαμβάνει τους χώρους της Γαλλικής Εταιρείας. Ο φύλακας του πάρκου μου το επιβεβαιώνει: δεν υπάρχουν γραμμές μέσα σε αυτό. Όμως «για τις γραμμές» μου λέει «πήγαινε προς τα εκεί» (δείχνοντας δυτικά του δρόμου). Η οδηγία αποδεικνύεται σωστή.

®  δεξιά καμπύλη, που σε λίγο διακόπτεται από μια τσιμεντένια σκάλα.

®  Bochum 9.1886 ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ.

®  πλήρες πλάνο.

®  τόσο ο διάδρομος των γραμμών, όσο και η περίτεχνη στήριξή του δύσκολα θα γλιτώσουν από τη μπουλντόζα.

®  οι βίδες υπάρχουν ακόμα σε αυτόν τον ξεβρασμένο στρωτήρα· οι γραμμές;

 

Έχω ήδη φτάσει στο ύψος του εργοταξίου, οπότε αναγκάζομαι να περπατήσω μέσα στα μπάζα, ψάχνοντας ταυτόχρονα για απομεινάρια των εκσκαφών, χωρίς, όμως, να βρω κάτι. Ήδη βλέπω απέναντί μου το σταθμό, με την πρόσοψη μισογκρεμισμένη, καθώς και το πλαίσιο που κατασκευάστηκε για τη μεταφορά του. Όντως πρόκειται περί μικρογραφίας του Δασκαλειού και της Κάντζας: η θολωτή πόρτα πλαισιώνεται από δύο θολωτά παράθυρα, ενώ καθένας από τους πλευρικούς τοίχους διαθέτει ένα παράθυρο.

®  λήψη του σταθμού από απέναντι.

®  η μικρή γέφυρα του Θορικού.

®  λήψη του σταθμού από νότια.

®  λήψη του σταθμού από βορειοανατολικά.

®  λήψη του σταθμού από βόρεια.

®  ο φορέας και τα ακρόβαθρα της μικρής γέφυρας και στο βάθος η σκεπή του σταθμού.

®  τα μαδέρια της μικρής γέφυρας και στο βάθος ο σταθμός.

Αν κατά την προηγούμενη επίσκεψή μου στο Θορικό, η διάβαση της γέφυρας ήταν διαδικαστικού χαρακτήρα, τώρα έβλεπα απέναντι ολοκάθαρα τις γραμμές χωρίς χορτάρια. Επομένως…

®  η μεγάλη γέφυρα του Θορικού και στο βάθος ο σταθμός. Απίστευτο…

®  γραμμές που καταλήγουν στη μεγάλη γέφυρα. Δε μπόρεσα να εντοπίσω τη συνέχειά τους μετά το δρόμο που οδηγεί στον Α.Η.Σ..

®  λεπτομέρεια των γραμμών λίγο πριν τη μεγάλη γέφυρα.

®  λήψη της μεγάλης γέφυρας από τη μαρίνα. Εδώ μάλλον θα ήταν προτιμότερη η ηλιοφάνεια…

®  λήψη της μικρής γέφυρας από την ακρογιαλιά.

®  πλέον δε βλέπουμε μόνο μπροστά από το σταθμό της Κερατέας γραμμές.

®  λήψη της μεγάλης γέφυρας με ένα πλοίο από πάνω της.

 

Το μεσημέρι έχει φτάσει. Δυστυχώς ο μουντός καιρός δε μου επέτρεψε να πραγματοποιήσω και μια πεζοπορία που είχα προγραμματίσει, αναγκάζοντάς με να επιστρέψω στην Αθήνα. Εξ αιτίας των έργων, ο κόμβος της Δ.Ε.Η. δε διαθέτει πεζοδρόμια, οπότε περιμένω σχεδόν επάνω στο δρόμο. Στη μετώπη του λεωφορείου της επιστροφής αναγράφεται, σε άπταιστα αγγλικά, «attica a.e.» (όπου το «a.e.» ισοδυναμεί, προφανώς, με το «anonymos eteria»). Στο Κορωπί γίνεται η μετεπιβίβαση στο 125, ώστε να φτάσω τελικώς στην Αθήνα και η 9η εκδρομή στο Λαύριο να ολοκληρωθεί. Με 43 νέες φωτογραφίες, η Εκδρομή στο Λαύριο περιλαμβάνει πλέον 220 φωτογραφίες και η ιστοσελίδα συνολικά 901.

 

Σε λίγες ημέρες η ιστοσελίδα θα συμπληρώσει τρία χρόνια αδιάκοπης λειτουργίας. Στις απαρχές αυτού του τριετούς ταξιδιού, το καλοκαίρι του 2002, πίστευα ότι η Εκδρομή στο Λαύριο θα μπορούσε να ολοκληρωθεί με μόνο μια επίσκεψη σε κάθε σταθμό, κατά προτίμηση την ίδια μέρα… Πόσο λάθος έκανα τότε!

 

 

 

… Αυτό, όμως, που το καλοκαίρι του 2002 δε σκεφτόμουν καθόλου σοβαρά, ήταν η αναζήτηση υλικού στο αστικό τμήμα της γραμμής, ήτοι από το Γέρακα ως τους Αγίους Αναργύρους. Αφ’ ενός το ότι είχα θέσει ως στόχο τη φωτογράφηση μόνο σταθμών, αφ΄ ετέρου η παντελής άγνοιά μου για την πορεία των γραμμών μέσα στην Αθήνα, με έκαναν να αναβάλλω για το μέλλον το ψάξιμο στο τμήμα αυτό. Από τότε, βέβαια, πέρασαν τέσσερα χρόνια, χρόνος μάλλον επαρκής για τον εντοπισμό επαρκούς πληροφοριακού υλικού. Ξεκινώντας, αρχικά, από τα πιο «λογικά» σημεία από τα οποία θα μπορούσε να διέρχεται η γραμμή (ήτοι, τις οδούς Λαυρίου σε Νέα Φιλαδέλφεια και Νέα Ιωνία και την εν παραλλήλω κίνηση με τη γραμμή του ηλεκτρικού στο Ηράκλειο) σχηματίστηκε μια εικόνα για την πιθανή χάραξη της γραμμής που έμελλε να γίνει σαφής βεβαιότητα αργότερα, όταν, κατόπιν υπόδειξης ενός επισκέπτη της ιστοσελίδας, αναζήτησα παλιά τοπογραφικά σχέδια του Πολεοδομικού Συγκροτήματος Πρωτευούσης. Άρα, τι άλλο χρειαζόταν; Εκτός από χρόνο και καλό καιρό, τίποτε άλλο!

 

Για το πρωΐ της 22ης Ιουλίου, η πρόγνωση του καιρού των βορειοανατολικών προαστίων έδινε θερμοκρασία 22oC, ελαφριά συννεφιά και αεράκι – μόλις βρέθηκε ο καλός καιρός. Όσο για χρόνο, όταν πρόκειται για ψάξιμο επί γραμμών καταργημένων, πάντα βρίσκω! Οπότε…

 

Έχοντας το βαλιτσάκι της φωτογραφικής μηχανής στον ώμο και ένα χάρτη της γραμμής υπό μάλης, ξεκίνησα. Αυτή τη φορά, όμως, το μενού δεν περιελάμβανε το λεωφορείο 308, μα μετακίνηση προς τη στάση του μετρό στο Υπ.Εθ.Α. και από εκεί με μετρό μέχρι τον κόμβο της οδού Δουκίσσης Πλακεντίας. Όπερ και εγένετο· λίγο πριν τις 900 κατηφόριζα από την έξοδο του μετρό προς το δρόμο. Η Αττική Οδός, ως γνωστόν, ανατολικά της Δουκίσσης Πλακεντίας τηρεί τη χάραξη των Σιδηροδρόμων Αττικής, οπότε εγώ αρχίζω να περπατώ προς δυσμάς.

 

Λόγω των κόμβων της Αττικής Οδού, το τέρμα της Δουκίσσης Πλακεντίας είναι στρωμένο με καινούρια άσφαλτο, η δε νησίδα αυτής στις πρώτες δεκάδες μέτρα είναι στενή και αδιάβατη. Σύντομα, όμως, γίνεται πλατύτερη και μη πλακοστρωμένη, κάνοντάς με να ελπίζω βάσιμα ότι θα βρω κάτι. Φρούδες ελπίδες… Η πεζοπορία μέχρι το σταθμό του μετρό στο Χαλάνδρι δεν αποδίδει το παραμικρό, αλλά συνεχίζεται προς την πλατεία Κένεντι. Μετά το σταθμό του μετρό, στη νησίδα φύεται γκαζόν και λίγο πριν την πλατεία …

®   … το πρώτο δείγμα.

®  γραμμές θαμμένες…

®  ημιευθεία;

Τα βάζω με τον εαυτό μου που στην πρώτη μου επίσκεψη εδώ, ενώ ήξερα ότι οι γραμμές ήταν θαμμένες στη νησίδα, εντούτοις θεώρησα σκόπιμο να περπατήσω στο πεζοδρόμιο, και τούτο γιατί στόχος μου ήταν να βρω γραμμές κοντά στο τότε εργοτάξιο του μετρό… Περνάω την πλατεία και πλέον βαδίζω επί της νησίδας που χωρίζει τις οδούς Παλαιολόγου και Παπανικολή. Μετά την αρχική ανομβρία …

®  … σε ένα υπερύψωμα της νησίδας φαίνονται και οι δύο σιδηροτροχιές.

®  απογύμνωση…

®  γραμμές δίπλα στο στύλο μιας κάμερας της τροχαίας, ελάχιστα πριν το «πασάγιο» της Εθνικής Αντιστάσεως.

 

Αν μέχρι τώρα, το γκαζόν ίσως να με εμπόδιζε να εντοπίσω κι άλλα εμφανή σημεία της γραμμής, πλέον δεν υπήρχε κανένα τέτοιο εμπόδιο. Ήξερα, βέβαια, ότι κατά μήκος της νησίδας δυτικά της Εθνικής Αντιστάσεως δεν υπάρχει κάτι… Περνάω απέναντι από το σταθμοειδές και λίγο πριν την εκκλησία της Αγίας Άννας, βλέπω απέναντι έναν ηλικιωμένο να περιμένει να αδειάσει ο δρόμος για να περάσει απέναντι. Δε δυσκολεύομαι να τον προλάβω:

«Καλημέρα σας…»

«Χαίρετε…»

«… θα ήθελα να σας ζητήσω μια πληροφορία… Αν γνωρίζατε, να μου λέγατε που βρισκόταν ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός της γραμμής που πήγαινε στο Λαύριο.»

(με ύφος νοσταλγίας) «το τρενάκι… τι μου θύμισες τώρα… όταν ήμασταν νέοι το παίρναμε και πηγαίναμε ως τον Πειραιά…»

«… ψάχνω να βρω τους σταθμούς εκείνης της γραμμής… Ήδη έχω βρει τα κτήρια έξω από την Αθήνα και το μόνο που μου μένει είναι αυτό του Χαλανδρίου. Αληθεύει ότι ήταν εκεί;» (δείχνω προς το οικόπεδο της εκκλησίας)

«όχι, ήταν πιο πάνω…» (μου δείχνει προς ανατολάς)

«μήπως είναι το ανακαινισμένο σπίτι που μοιάζει με παλιό σταθμό;»

«αυτό ακριβώς είναι» (με ύφος εντονότερης νοσταλγίας) «Θυμάμαι που έρχονταν τα τρένα με τη σταφίδα από τα Μεσόγεια…»

«μήπως θυμάστε πόσες γραμμές είχε ο σταθμός; Δηλαδή, πόσα τρένα μπορούσαν να βρίσκονται ταυτόχρονα μέσα στο σταθμό;»

«δύο. Πολλές φορές συναντιόνταν τα τρένα εδώ στο Χαλάνδρι.»

«και εδώ στην περιοχή της εκκλησίας;»

«τίποτα… εδώ όλο περιβόλια ήτανε…» (εδώ, μάλλον διείδε δισταγμό στο βλέμμα μου και συμπλήρωσε) «εγώ, νεαρέ μου, είμαι το ’27 γεννηθείς. Εδώ γεννήθηκα, εδώ μεγάλωσα… κι εδώ είμαι ακόμα! Όλα αυτά με το τρενάκι τα θυμάμαι σαν να είναι τώρα…»

Δε θα μπορέσω να αλιεύσω άλλες πληροφορίες, οπότε δε μου μένει παρά να χαιρετήσω το συνομιλητή μου και να περάσω στο απέναντι πεζοδρόμιο. Απέναντι από την εκκλησία είναι ένα σιδεράδικο. Ας πάρουμε και μια δεύτερη γνώμη.

«Χαίρετε…»

«Γεια σας…»

«κάνω μια έρευνα για την παλιά σιδηροδρομική γραμμή του Λαυρίου και ψάχνω στοιχεία για την περιοχή του Χαλανδρίου…»

«ζητάς πολύ παλιά πράγματα! Το τρενάκι πέρναγε απ’ έξω μας (μου δείχνει στη νησίδα) και οι γραμμές είχαν παραμείνει και μετά που έκλεισε. Τις σήκωσαν όταν έγινε ο κόμβος με την Κηφισίας.»

«ο σταθμός…»

«… ο σταθμός ήταν πιο πάνω, δύο φανάρια πιο μετά και στα αριστερά σου.»

«το ανακαινισμένο κτήριο;»

«ακριβώς, το ανακαινισμένο κτήριο.»

«έψαξα να βρω αν έχουν μείνει καθόλου γραμμές, αλλά βρήκα μόνο πριν από την Εθνικής Αντιστάσεως…»

«είναι κι αλλού, αλλά είναι θαμμένες. Έξω από μας τις κόψαμε παλιά. Θες να δεις κάτι γραμμές που έχω κρατήσει;» (πάμε πίσω στην αυλή του σιδεράδικου) «αυτή τη γραμμή την έκοψα τότε, αλλά δε μου χρειάστηκε· έτσι έμεινε… Πάμε μέσα να σου δείξω και ένα άλλο κομμάτι». Αίφνης βλέπω ένα κομμάτι από καρδιά κλειδιού. «είναι πολύ γερό σίδερο και το έχω για αμόνι», μου λέει ο σιδεράς.

®  γραμμή των πρώην Ε.Η.Σ..

®  το αμόνι.

 

Αφού, όχι μόνο το σταθμοειδές ανεδείχθη σε σταθμό, αλλά είδα και κομμάτι κλειδιού, είναι ώρα να αφήνω πίσω μου το Χαλάνδρι. Ανεβαίνω ως τη Βασ. Γεωργίου, όπου υπάρχει διάβαση πεζών, και περνάω στο Μαρούσι. Δε δυσκολεύομαι καθόλου να βρω την οδό Καποδιστρίου, οπότε και αρχίζει ξανά η αναζήτηση γραμμών. Το πλάτος της νησίδας είναι πολύ μεγάλο, σε βαθμό να απορώ πως και δε στένεψαν τη νησίδα για να διαπλατυνθούν τα ρεύματα της Καποδιστρίου (και να «πηγαίνει ο κόσμος στη δουλειά του»), μιας και ως γνωστόν στην Αθήνα οι οικολογικές μας ευαισθησίες ξεκινούν από το μπάζωμα όλων των ρεμάτων και φτάνουν στην αποψίλωση του Λυκαβηττού… Ωστόσο, οι προσδοκίες μου δε φαίνεται ευοδώνονται. Κοιτάζω εξεταστικά όλο το πλάτος της νησίδας αλλά δε βρίσκω τίποτα. Κι έτσι, δεν αργώ να φτάσω στα όρια με τη Νέα Ιωνία.

 

Τα όρια των δήμων Νέας Ιωνίας και Αμαρουσίου χωροθετούνται κατά μήκος της νησίδας μεταξύ των οδών Αγίου Γεωργίου και Λαυρίου· η νησίδα αυτή εκτείνεται ως τη Σπύρου Λούη. Διασχίζω κάθετα την Καποδιστρίου και φτάνω στην πολύ πλατιά αρχή της νησίδας. «Τώρα, μάλιστα…» σκέφτομαι, ψάχνοντας σε ένα τεράστιο πλάτος να βρω κάτι που να μπορεί να με καθοδηγήσει. Ίσως αν είχα δει πρώτα κάτω από τα πόδια μου, να μην «ανησυχούσα» τόσο…

®  αρχή.

Φυσικά, σε ελάχιστα μέτρα το πλάτος της νησίδας γίνεται κανονικό και τα ίχνη των γραμμών μου ορίζουν την ρότα προς βορράν.

®  μια γραμμή.

®  η σιδηροτροχιά στα αριστερά είναι τόσο εμφανής, που δικαίως αυτή στα δεξιά με ταλαιπωρεί μέχρι να διακρίνω τα ίχνη της.

®  επιζώντες της άνοιξης και θύματα του θέρους και του Κ.Τ.Ε.Λ. νομού Αττικής.

®  συνύπαρξη της γραμμής και των προσβάσεων στη νησίδα.

®  δύο γραμμές και στο βάθος γέφυρα!

®  απίστευτο… αν μάλιστα βοηθούσε και ο ήλιος… Έψαξα σε όλο το «ανοιχτό» μήκος των γραμμών για ένδειξη έτους κατασκευής, αλλά η σκουριά είχε άλλη άποψη.

®  σαφής παρουσία αμφοτέρων των σιδηροτροχιών.

®  διακοπτόμενη καμπύλη.

Δυστυχώς, αυτή η σχεδόν συνεχής εμφάνιση των γραμμών έμελλε να διακοπεί απότομα μετά τη διασταύρωση με τις οδούς Πεύκων και Νεαπόλεως. Μολονότι η νησίδα συνέχισε να υπάρχει και μάλιστα να είναι υπερυψωμένη σε κάποια σημεία, εντούτοις οι γραμμές δε φαίνονταν πουθενά. Έτσι, η πεζοπορία συνεχίζεται μάλλον άσκοπα.

 

Δεν αργώ να φτάσω στη Σπύρου Λούη, δηλαδή τη συνέχεια της Μαρίνου Αντύπα, η οποία χαράχτηκε επί της γραμμής πριν το σταθμό του Ηρακλείου. Από μακριά ήδη φαινόταν το κλειστό ποδηλατοδρόμιο, αλλά τώρα διατίθεται το πλήρες σετ: στάδιο στίβου, ανοιχτό κολυμβητήριο κ.λπ.. Η γραμμή του Λαυρίου, αν λειτουργούσε, θα περνούσε σε απόσταση πέντε μέτρων από τη νότια είσοδο του Ο.Α.Κ.Α.… και με μια πολύ μικρή παραλλαγή της χάραξης μεταξύ Μαρκόπουλου και Κορωπίου, θα κάλυπτε και το Αεροδρόμιο… Τόσο δε το Ολυμπιακό Στάδιο, όσο και το Αεροδρόμιο μελετήθηκαν (το Ολυμπιακό Στάδιο, μάλιστα, υλοποιήθηκε κιόλας) στα τέλη της δεκαετίας 1970 – 1980, ήτοι 30 χρόνια νωρίτερα, όταν ακόμα υπήρχε η δυνατότητα για επαναλειτουργία της γραμμής, ακόμα και για διαπλάτυνσή της και σύνδεσή της στους Αγίους Αναργύρους με την κανονική γραμμή. Αντ’ αυτών, ο Proastiakos! Κατάντια…

 

Στη Μαρίνου Αντύπα, η πεζοπορία είναι άνετη, αλλά δε συνοδεύεται από κάποιο εύρημα. Σε λίγο φαίνονται στον ορίζοντα ο υποσταθμός της Δ.Ε.Η. και η γέφυρα των γραμμών του ηλεκτρικού. Οι δικές μας γραμμές, όμως, είναι καλά θαμμένες κάτω από τον πλακόστρωτο πεζόδρομο, οπότε το μόνο που θυμίζει την πάλαι ποτέ παρουσία του τρένου του Λαυρίου είναι η περίτεχνη τοιχοποιία εκατέρωθεν του διαδρόμου της μετρικής γραμμής, καλυμμένη πίσω από τα δείγματα «τέχνης» της «ασυμβίβαστης» και «ανήσυχης» νεολαίας μας που «ασφυκτιά» πίσω από την «ανελευθερία» της τσιμεντούπολης – άγνωστο αν η ανισόπεδη διάβαση κατασκευάστηκε το 1930, για την πλήρη απεμπλοκή της γραμμής Λαυρίου από τη γραμμή της Κηφισιάς ή το 1957 για την αποφυγή της συνάντησης με τη διπλή κανονική γραμμή του ηλεκτρικού. Στο σταθμό του Ηρακλείου, ο χώρος των γραμμών έχει δώσει τη θέση τους στις αμφιθεατρικού τύπου προσβάσεις. Κάπου εδώ τελειώνει η αποστολή μου για σήμερα· το δεύτερο μέρος της πεζοπορίας κατά μήκος του διαδρόμου της γραμμής εντός της Αθήνας ορίστηκε για το πρωΐ της επόμενης ημέρας.

 

 

Το ραντεβού τηρήθηκε απαρέγκλιτα: το πρωΐ της Κυριακής, λίγο πριν το ρολόι δείξει 900, ήμουν ξανά στο Ηράκλειο. Χωρίς πολλές άσκοπες αναζητήσεις …

®  ο διάδρομος των γραμμών προς το Χαλάνδρι.

®  ο χώρος του σταθμού των Σιδηροδρόμων Αττικής.

… αρχίζει η πεζοπορία κατά μήκος της νησίδας που τέμνει στα δύο τη Μελίνας Μερκούρη. Παρόλο που η νησίδα δεν είναι πλακοστρωμένη, εντούτοις δε εντοπίζεται τίποτα· ή οι γραμμές είναι αποξηλωμένες, ή καλά θαμμένες. Έτσι, γρήγορα φτάνω στη διασταύρωση με τη Λεωφόρου Ηρακλείου. Η συνέχεια, όμως, φαίνεται να είναι ακόμη πιο αποθαρρυντική: η Ιφιγένειας (που αποτελεί την προς δυσμάς συνέχεια της Μελίνας Μερκούρη) είναι δρόμος χωρίς νησίδα, οπότε μάλλον αποκλείεται να βρω το οτιδήποτε. Όντως δε βρίσκω τίποτα…

 

Η διασταύρωση με τη Δεκελείας ενισχύει τις πιθανότητες για κάποιο εύρημα, μιας και απέναντι, στη Νικολάου Πλαστήρα είναι εμφανής η ύπαρξη πλατιάς νησίδας. Περνάω απέναντι και όντως, μια πολύ πλατιά νησίδα αρχικά εφάπτεται του δρόμου και αργότερα τον χωρίζει στα δύο. Η νησίδα, εκτός από πλατιά είναι και υπερυψωμένη και μάλιστα διαθέτει αναβαθμίδες. Όχι, όμως, και γραμμές. Σε πολλά σημεία, η νησίδα διακόπτεται από παιδικές χαρές και χώρους αθλοπαιδιών, αλλά τίποτα περισσότερο. Έχει αρχίσει να με καταλαμβάνει μια αίσθηση απογοήτευσης, όταν …

®  … σε μια διασταύρωση, η άσφαλτος έχει φθαρεί και αποκαλύπτει μια σιδηροτροχιά!

 

Η συνέχεια, όμως, έμελλε να μην είναι το ίδιο παραγωγική. Φτάνω μέχρι το τέλος της Νικολάου Πλαστήρα χωρίς κάποιο άλλο εύρημα και πλέον βαδίζω επί της οδού Λαυρίου, που στην πραγματικότητα δεν είναι οδός, αλλά ένας πολύ στενός πεζόδρομος, πλαισιωμένος άλλοτε από ψηλές πολυκατοικίες και άλλοτε από παλιές μονοκατοικίες. Όμως, στο τέλος αυτής της οδού …

®  γραμμές που ξεπροβάλλουν μέσα από το πεζοδρόμιο.

®  στοιχειώδης ανάδειξη του διαδρόμου των γραμμών.

®  σε αντίθεση με τον αμφιδέτη στα Καλύβια, αυτός δεν έχει (ακόμα) κλαπεί.

®  ακόμα και καλυμμένες από ξερά χορτάρια, οι γραμμές αρνούνται πεισματικά να κρυφτούν.

Όμως, ακριβώς μετά από τη σημείο λήψης της παραπάνω φωτογραφίας, η άσφαλτος καλύπτει ολοκληρωτικά το διάδρομο των γραμμών. Η Κηφισού είναι πλέον μπροστά μου και την πλησιάζω, αλλά ελάχιστα πριν τη φτάσω …

®  δύο σιδηροτροχιές και δύο στρωτήρες.

 

Αυτό έμελλε να είναι και το τελευταίο σημείο όπου φαίνονται γραμμές μέσα στην Αθήνα. Ο Κηφισός, λίγο αργότερα, στερείται σιδηροδρομικής γέφυρας (ακόμα και τα βάθρα της γέφυρας αυτής δεν υπάρχουν), οι δε γραμμές στη νησίδα της Γεωργίου Παπανδρέου έχουν αποξηλωθεί εδώ και 20 χρόνια περίπου (σύμφωνα με μαρτυρία περίοικου). Έτσι, η πεζοπορία συνεχίζεται μέχρι τους Αγίους Αναργύρους χωρίς κάτι το ενδιαφέρον. Στην ανισόπεδη συνάντηση με την κανονική γραμμή, τα έργα στον τετραπλό διάδρομο δε διακόπτονται ούτε την Κυριακή. Διασχίζω την κάτω διάβαση …

®  λεπτομέρεια της τοιχοποιίας της γέφυρας της κανονικής γραμμής. Άγνωστο αν η διπλή γραμμή (άρα, και η πλατιά γέφυρα) κατασκευάστηκαν πριν ή μετά τον αποχαρακτηρισμό της γραμμής Λαυρίου.

… και ελάχιστα μέτρα με χωρίζουν από την οδό Μπίμπιζα. Βαδίζω κατά μήκος αυτής, έχοντας εξ ευωνύμων το χώρο του Ο.Σ.Ε. και εκ δεξιών τις γραμμές του πάρκου. «Μήπως οι σιδηροτροχιές της γραμμής χρησιμοποιήθηκαν εκεί;» αναρωτιέμαι και ήδη έχω φτάσει στο πασάγιο. Η εικόνα είναι αποκαρδιωτική: η διάβαση είναι αφύλακτη και μόνο λίγα βαγόνια βρίσκονται στις γραμμές της τελευταίας αφετηρίας τρένων για την Πελοπόννησο…

®  απλώς, τίποτα.

Βαδίζω επί της Ηρώων Πολυτεχνείου, πίσω από το αμαξοστάσιο των Αγίων Αναργύρων. Πίσω από το κτήριο του σταθμού διακρίνω την ALCo A.9104. Ερημιά…

 

Περνάω στο απέναντι πεζοδρόμιο. Κάπου στο βάθος της βαλίτσας της φωτογραφικής μηχανής υπάρχει ακόμα ένα χαρτάκι με τα λεωφορεία που συνδέουν τους Αγίους Αναργύρους με την πλατεία Αττικής, κατάλοιπο του εγγύς παρελθόντος… Πρώτο περνάει το Χ12 εξπρές στη Λιοσίων; Ευτυχώς, η κίνηση είναι αραιή και δεν αργούμε να φτάσουμε στην περιοχή του κάποτε σταθμού των Σιδηροδρόμων Αττικής. Στο μετρό γίνεται ο απολογισμός της 10ης εκδρομής στο Λαύριο: κάτι λιγότερο από ένα φιλμ 36 εκθέσεων, οπότε οι φωτογραφίες ανέρχονται πλέον σε 247, μπόλικο περπάτημα και ευρήματα λίγα ποσοτικώς αλλά σημαντικά ποιοτικώς. Πλέον, από τα περίπου 70 χιλιόμετρα της γραμμής Λαυρίου έχουν καλυφθεί με πεζοπορία περίπου 18· εν καιρώ θα καλυφθούν και τα υπόλοιπα, τόσο στα «εύκολα» τμήματα (π.χ. από τα Καλύβια Θορικού ως το Μαρκόπουλο), όσο και στα «δύσκολα» (π.χ. από την Παιανία ως την Κάντζα ή από το Δασκαλειό ως την Κερατέα). Ως τότε…

 

 

 

Πριν από 51 περίπου μήνες, κατά το κλείσιμο της 1ης εκδρομής και αποχωρώντας από την Παιανία, όριζα το νοτίως αυτής ορατό τμήμα των γραμμών ως το σημείο εκκίνησης της επόμενης εκδρομής. Άλλες εποχές, βέβαια, τότε και αλλιώς φανταζόμουν την εξέλιξη της Εκδρομής στο Λαύριο, με αποτέλεσμα τρεις εβδομάδες αργότερα να προτιμήσω την (πρώτη…) επίσκεψη σε Κάντζα, Κορωπί και Μαρκόπουλο αντί της πεζοπορίας από την Παιανία ως το Κορωπί. Έμελλε τότε να μην τηρήσω τον προγραμματισμό μου, αλλά δεν ήξερα πότε ακριβώς θα «διόρθωνα» την παράβαση αυτή…

 

Το πρωΐ της Κυριακής, 28 Ιανουαρίου 2007, με βρήκε επιβαίνοντα στο λεωφορείο 308 με προορισμό την Παιανία. Κάτω από έναν ασυννέφιαστο ουρανό και μέσω μισοάδειων οδών, δεν αργήσαμε να φτάσουμε. Αποβιβάστηκα στον παράλληλο με την οδό Αττικής δρόμο και πλέον λίγα μόνο μέτρα με χώριζαν από το σταθμό. Κι επειδή ο τελευταίος έχει ήδη φωτογραφηθεί μάλλον αρκετές φορές, χωρίς καμιά χρονοτριβή αρχίζω να κινούμαι προς νότον επί του διαδρόμου των γραμμών. Ήταν η δεύτερη φορά που έκανα αυτή τη διαδρομή, αλλά κατά την πρώτη φορά, τελείως αρχάριος ων, δεν ήξερα τι έπρεπε να προσέχω…

®  η τοιχοποιία αυτή σίγουρα δεν παραπέμπει στα νεοελληνικά πρότυπα αισθητικής, οπότε, σε συνδυασμό με ένα παρακείμενο ρέμα, εύκολα συμπεραίνω ότι πρόκειται για το νότιο ακρόβαθρο κάποιας παλιάς γέφυρας.

®  λίγο πριν το τέλος της πόλης και πριν το πασάγιο …

®  … αποκαλύπτεται η μια σιδηροτροχιά, καθώς και η άκρη μερικών ξύλινων στρωτήρων.

 

Περνάω το πασάγιο και πλέον η διαδρομή είναι για μένα εντελώς νέα… Ευτυχώς, η κατάσταση των γραμμών είναι τέτοια που σίγουρα δε θα χαθώ!

®  μάθημα πρώτο: βγάζουμε το παρασολέιγ από το βαλιτσάκι.

®  η βλάστηση άλλοτε πυκνώνει …

®  … και άλλοτε αραιώνει.

®  κάτω από σκουπίδια, η γραμμή εδώ εδράζεται σε έναν καμένο και έναν σάπιο στρωτήρα.

®  ευτυχώς, δε λείπουν τα μονοπάτια…

®  αριστερή καμπύλη.

®  προφίλ.

®  απόκρυψη, και …

®  … η δεξιά σιδηροτροχιά χάνεται.

 

Λίγα μέτρα αργότερα, σε μια διασταύρωση, τα ίχνη των γραμμών χάνονται και προστρέχω στις αεροφωτογραφίες, απ’ όπου δεν είναι δύσκολο να βρω την πορεία των γραμμών. Είναι όμως δύσκολο να τις ακολουθήσω, λόγω κάποιων περιφράξεων και του ανύπαρκτου ακροβατικού μου ταλέντου…

®  κάτω δεξιά και …

®  … πάνω αριστερά.

Επιστρέφω στο δρόμο που βρίσκεται δεξιά της γραμμής, αλλά σύντομα, έστω και διασχίζοντας ένα μικρό χωράφι, καταφέρνω να αναρριχηθώ πάλι στο διάδρομο.

®  περπάτησα ως το τέλος του ορατού τμήματος των γραμμών και βλέποντας ότι ήταν αδύνατο να υπερβώ το όριό του …

®  … κήρυξα άτακτη υποχώρηση και ξανακατέβηκα στο δρόμο.

Πλέον, ο διάδρομος των γραμμών βρισκόταν ακριβώς δίπλα στο δρόμο, αλλά ήταν υπερυψωμένος και η πρόσβαση απαιτούσε πλήρη …πρόσφυση σε κλίση 90%… Άρα, αναγκάζομαι να περπατήσω για λίγα μέτρα στο δρόμο, μέχρι να δω ένα πεύκο φυτρωμένο μεταξύ των γραμμών, οπότε δε μου μένει παρά να κρατηθώ γερά από κάποιο χοντρό κλαδί και να ανέβω επάνω.

®  το ‘χουμε ξαναπεί… «Σιδηρόδρομος – Οικολογικό Μέσο Μεταφοράς»

®  μάθημα δεύτερο: βιδώνουμε το παρασολέιγ πάνω στο φακό

 

Η πεζοπορία μέσα στις γραμμές συνεχίζεται απρόσκοπτα και μετά από λίγα μέτρα εντοπίζω την τελευταία σωζόμενη γέφυρα πριν την Παιανία. Με μήκος περίπου τέσσερα μέτρα (τόσο, τουλάχιστον, το εκτίμησα…), πρόκειται για τυπική ζεύξη με ένα μεταλλικό ζευκτό (με τη γραμμή στην άνω διαδρομή), στηριζόμενο σε λίθινους τοίχους.

®  λήψη της γέφυρας από βόρεια …

®  … και από νοτιοδυτικά.

®  με μέτωπο στην Παιανία, με πλάτη στο Κορωπί και με αυχένα στο στρωτήρα.

Μετά τη γέφυρα και για μεγάλο διάστημα, ο διάδρομος είναι πολύ άνετα ορατός και – φυσικά – βατός.

®  οι γραμμές άλλοτε είναι απομακρυσμένες, …

®  … άλλοτε περνούν δίπλα από σπίτια, …

®  … άλλοτε δίπλα από το δρόμο, …

®  … ή και μέσα από αυτόν …

®  … και άλλοτε θάβονται.

 

Άλλη μια γέφυρα εμφανίζεται σε λίγο. Εντύπωση μου κάνει το μηδαμινό ύψος της, αν και μάλλον όταν κατασκευάστηκε πριν από 124 χρόνια ίσως να υπήρχε εκεί κάποια ρεματιά.

®  από δεξιά, …

®  … από αριστερά και …

®  … από πάνω.

 

Και ο περίπατος συνεχίζεται. Μέσα από πασάγια και νησίδες, οι γραμμές είναι κατά κανόνα ορατές …

®  μια ορατή σιδηροτροχιά.

®  μέσα από το δρόμο …

®  … και μετά στη νησίδα.

®  λίγο αργότερα, άλλο ένα πασάγιο …

®  … και μετά μια νησίδα, κατά μήκος της οποίας …

®  … φαίνεται σχεδόν συνεχώς η μία σιδηροτροχιά …

®  … ή, μήπως, και οι δύο;

… αλλά όχι για πολύ.

®  αμφιδέτες χωρίς σιδηροτροχιά.

®  άλλο ένα πασάγιο.

®  στην άκρη του δρόμου.

®  δεχόμεθα μπάζα…

®  ο στρωτήρας έμεινε, όχι όμως και η σιδηροτροχιά.

®  Bochum 12.1883 ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

®  μετά από μια παροδική αφαίρεσή τους, οι σιδηροτροχιές εμφανίζονται ξανά.

®  μικρή γέφυρα.

®  προσέξτε την αριστερή σιδηροτροχιά: οι κλέφτες την έκοψαν αμέσως μετά από τον αμφιδέτη, αντί να την ξεβιδώσουν από αυτόν.

®  μία σιδηροτροχιά.

®  μια σιδηροτροχιά, ένας στρωτήρας και μια βίδα.

®  στρέβλωση;

 

Στο χωματόδρομο που ακολουθεί, οι γραμμές εμφανίζονται σε ελάχιστα σημεία. Ο δρόμος αυτός καταλήγει στη Λαυρίου.

®  είσοδος στο δρόμο.

®  φύτρωσε εκεί που δεν την έσπειραν…

®  κάποιες μάντρες έχουν χτιστεί σχεδόν κολλητά στο διάδρομο των γραμμών.

Φτάνω στη Λαυρίου και περνάω απέναντι, προσδοκώντας να δω τις γραμμές (που είχα φωτογραφήσει το Σεπτέμβρη του 2004), όμως… στη θέση τους τα πάντα είναι ισοπεδωμένα… και μια πινακίδα «Ενοικιάζεται» και ένα τηλέφωνο δηλώνει ότι κάποιος εκμεταλλεύεται το οικόπεδο… Άλλο ένα ορατό τμήμα της μετρικής γραμμής εξαφανίστηκε οριστικά. Έτσι, περπατάω κατά μήκος της Λαυρίου και στον κάθετο δρόμο στο ύψος της Πυροσβεστικής στρίβω και ξαναβρίσκω τις γραμμές. Ο διάδρομος τους είναι βατός, αλλά μετά από το Κέντρο Υγείας γίνεται εξαιρετικά δύσβατος, καθιστώντας μοναδική επιλογή ένα παράλληλο μονοπάτι.

®  πίσω από το οικόπεδο της Πυροσβεστικής.

®  με φόντο τις ανθισμένες αμυγδαλιές.

®  στο βάθος και αριστερά των γραμμών φαίνεται το οικόπεδο του Κέντρου Υγείας …

®  … και πίσω από αυτό σώζεται ένα μικρό γεφυράκι.

®  τελευταία λήψη.

 

Η συνέχεια ήταν γνωστή ως διαδρομή, αλλά άγνωστη ως εικόνα. Περπατώντας επάνω στη νησίδα με το διάδρομο των γραμμών εντός της πόλης του Κορωπίου, προσέχω ότι έχουν φυτευτεί λουλούδια, οπότε είναι αδύνατο να δω τις γραμμές. Χωρίς κάποιο απρόοπτο, γρήγορα φτάνω στο σταθμό, στο οικόπεδο του οποίου φιλοξενείται και ένα κοντέινερ της τεχνικής εταιρείας που έχει αναλάβει την ανάπλαση του οδικού δικτύου της πόλης. Δεν υπάρχει τίποτα άξιο φωτογράφησης…

 

Και ερχόμαστε, τώρα, στο δια ταύτα. Είναι τελικώς εφικτή η κανονικοποίηση του τμήματος Κορωπί – Παιανία; Εξαιρώντας τη διέλευση μέσα από την Παιανία (για την πραγματοποίηση της οποίας κάθε πρόταση θα συνοδευτεί από ιαχές του τύπου «έξω οι ράγες του θανάτου από τον τόπο μας» και «θέλουμε πάρκινγκ και όχι τρένα» - σύνηθες αντισιδηροδρομικό αντανακλαστικό στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας…), το υπόλοιπο κομμάτι του εν λόγω τμήματος δε φαίνεται να είναι ανέφικτο να χρησιμοποιηθεί. Βέβαια, τυχόν επανενεργοποίηση του θα σημαίνει ότι τα τρένα θα περνούν δίπλα από μαντρότοιχους πολυτελών σπιτιών ή θα καταργούνται δρόμοι, οπότε το Κράτος θα κληθεί να διαλέξει μεταξύ της εξυπηρέτησης των πολλών (μέσω της επαναλειτουργίας του τμήματος αυτού) και της ικανοποίησης των λίγων (των οποίων η ησυχία δε θα πρέπει να διαταράσσεται από τα τρένα, άσε που όταν διοργανώνουν χοροεσπερίδες, οι καλεσμένοι τους δε θα έχουν που να παρκάρουν τις Cayenne τους). Άρα…

 

Κι ένα ρητορικό ερώτημα: το μόρφωμα πότε, επιτέλους, θα κλείσει; Διαδόθηκε μέσω του τύπου ότι εντός των πρώτων μηνών του έτους θα γίνει η απορρόφησή του από την TrainOSE, αλλά μέχρι τώρα ζει και βασιλεύει (και πουλάει γκλαμουριά με ξένα κόλλυβα, κάτι εξάλλου που είναι και η μόνη του ικανότητα τα τελευταία δυόμιση χρόνια). Άντε, να συντομεύουμε…

 

Μέσα από γνώριμους δρόμους, επιστρέφω στη Λαυρίου, απ’ όπου θα πάρω το λεωφορείο της επιστροφής για την Αθήνα. Για άλλη μια φορά, μέσα στο λεωφορείο 308 γίνεται ο απολογισμός. Η 11η εκδρομή στο Λαύριο, με καθ’ ολοκληρίαν πεζοπορία κατά μήκος λίγο λιγότερο από 5.500 χιλιόμετρα, απαριθμεί 56 φωτογραφίες· με την προσθήκη των φωτογραφιών αυτών, η Εκδρομή στο Λαύριο περιλαμβάνει συνολικά 303 φωτογραφίες, που αποτελούν ποσοστό 19.65% επί του συνόλου των 1’542 δημοσιευμένων φωτογραφιών, ενώ πλέον έχουν καλυφθεί εκ του σύνεγγυς 23 χιλιόμετρα της γραμμής Λαυρίου – Αγίων Αναργύρων. Κι έπεται συνέχεια!

 

 

 

Θα θυμάστε ίσως από την τελευταία εκδρομή που είχα γράψει για τη χρησιμότητα των αεροφωτογραφιών στον εντοπισμό της πορείας των γραμμών, όταν αυτές δε φαίνονται. Ενίοτε, όμως, οι αεροφωτογραφίες μπορεί να λειτουργήσουν παραπλανητικά· π.χ. πέρυσι το καλοκαίρι είχα χαρακτηρίσει ως «εύκολο» το τμήμα Καλύβια Θορικού – Μαρκόπουλο, ορμώμενος από την εικόνα που είχα αποκομίσει από τις αεροφωτογραφίες. Κακώς…

 

Το πρωΐ του Σαββάτου, 24 Μαρτίου 2007, με βρήκε καθοδόν προς τα Μεσόγεια. Βάσει προγράμματος, την ημέρα αυτή θα κάλυπτα το τμήμα Κουβαράς – Μαρκόπουλο, μήκους περίπου 8.5 χιλιομέτρων με αφετηρία τον Κουβαρά, ώστε να περπατώ κατά τη φορά της χιλιομέτρησης (και να μην συγχέεται το «αριστερά» με το «δεξιά» ή το «μπροστά» από το «πίσω»). Το λεωφορείο ήταν ασφυκτικά γεμάτο μέχρι το Μαρκόπουλο, όπου οι περισσότεροι επιβάτες κατέβηκαν, άρα η συνέχεια ήταν πιο «άνετη»… στην είσοδο του Κουβαρά, το λεωφορείο σταμάτησε, αποβιβάστηκα και με λίγη ανάβαση, λίγο πριν το ρολόι μου δείξει 1000 βρισκόμουν στο διάδρομο της γραμμής.

 

Την τελευταία φορά που βρέθηκα σε αυτό ακριβώς το σημείο (κατά τη διάρκεια της 8ης εκδρομής, τον Απρίλιο του 2005), είχα προορισμό την Κερατέα, οπότε κινήθηκα προς νότο. Τώρα, η κατεύθυνση ήταν η αντίθετη: με προορισμό τα Καλύβια αρχικά και το Μαρκόπουλο τελικά, άρχισα να βαδίζω προς βορράν.

®  ανθισμένες παπαρούνες δίπλα στη σκουριασμένη σιδηροτροχιά.

®  ημιάγρια βλάστηση, και στο βάθος γέφυρα.

Περνάω τη γέφυρα και πλέον γραμμή χωρίς δημοσιευμένες φωτογραφίες ανοίγεται μπροστά μου.

®  το δεξί μέρος του βορείου ακροβάθρου…

®  το καινούριο χαλίκι διαδέχεται η ανυπαρξία σκύρου και μια αριστερή καμπύλη.

®  ευθεία.

®  μικρή …

®  … γέφυρα.

®  αριστερά καμπύλη.

®  ευθεία.

®  Χ.Σ. 21+400 Λ. – Α.Αν.

®  γέφυρα στο Χ.Σ. 21+450.

®  αφύλακτος διάβασις.

®  Χ.Σ. 21+600 Λ. – Α.Αν.

®  Χ.Σ. 21+800 Λ. – Α.Αν. και …

®  … γέφυρα.

®  δεξιά καμπύλη.

®  βατή …

®  … γέφυρα.

®  συρίξατε… και είσοδος στο όρυγμα.

®  αριστερή καμπύλη (κι άλλη…).

®  προφίλ.

®  εν είδει γέφυρας.

®  δεξιά καμπύλη …

®  … στο Χ.Σ. 22 + 600, λίγο πριν την είσοδο στα Καλύβια.

 

Είχα πλέον φτάσει στα Καλύβια και το περιφραγμένο τμήμα, με ένα σιδηροδρομικό όχημα της Αστυνομίας, ήταν μπροστά μου. Το έδαφος είναι γνώριμο και σε λίγο βαδίζω επί της πολύ πλατιάς νησίδας που «διχοτομεί» τα Καλύβια, «αποκόπτει τον κοινωνικό ιστό», «οξύνει τις ανισότητες μεταξύ των βορείων και των νοτίων συνοικιών» και δεν «αφήνει τον κόσμο να πάει στη δουλειά του» (γελάτε; βάζω στοίχημα ότι σε λίγους μήνες θα τα ακούσουμε όλα αυτά να αναλύονται περισπούδαστα και εμβριθώς από τους «τοπικούς παράγοντες» και τους «οικολογικά ευαισθητοποιημένους πολίτες», σε αγαστή συνεργασία με την «Επιτροπή Αγώνα για τη Σωτηρία των Μεσογείων», οι οποίοι θα διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους, λέγοντας «εμείς λέμε ναι στο τρένο, λέμε ναι στην ανάπτυξη, λέμε ναι στην πρόοδο, αλλά μόνο αν περνάει έξω από την πόλη μας»). Έχοντας πρώτα περάσει από το σημείο όπου βρίσκεται …

®  η γέφυρα των Καλυβίων

… δεν αργώ να φτάσω στο Δημαρχείο. Στην απέναντι νησίδα, γρήγορα βρίσκω τις γραμμές.

®  μόνο η αριστερή σιδηροτροχιά φαίνεται καθαρά…

Για λίγο οι σιδηροτροχιές χάνονται και μόνο πριν από το τέλος της πόλης ξαναγίνονται ορατές.

®  πριν και …

®  … μετά το πασάγιο.

 

Τα πρώτα μέτρα μετά την πόλη των Καλυβίων μου είναι γνώριμα και γρήγορα φτάνω στην πρώτη δεξιά στροφή. Λίγο μετά τη στροφή αυτή ο διάδρομος των γραμμών εξακολουθεί να είναι βατός, όμως αργότερα αρχίζουν τα δύσκολα…

®  δεξιά καμπύλη.

®  ανύψωση.

®  Χ.Σ. 24+400 Λ. – Α.Αν.

®  Χ.Σ. 24+600 Λ. – Α.Αν. και …

®  … δείγμα γέφυρας.

®  στρέβλωση.

®  διαλυμένη (και αδιάβατη) γέφυρα.

 

Την παραπάνω γέφυρα ακολουθεί ένα πασάγιο. Μετά από το πασάγιο, οι γραμμές αρχικά φαίνονται ικανοποιητικά, λίγο αργότερα όμως είναι κατειλημμένες από σωρούς χώματος (ή και άλλων υλικών), κάτι που καθιστά το περπάτημα επάνω τους πολύ δύσκολο. Ευτυχώς, αυτό το πολύ δύσβατο τμήμα δεν είναι μεγάλου μήκους και σε λίγο δίνει τη θέση του σε βατότερο διάδρομο. Γενικά, το τμήμα Καλύβια – Μαρκόπουλο χαρακτηρίζεται από πολύ «απότομες» μεταβολές της βατότητάς του…

®  αμέσως μετά το πασάγιο.

®  γειτνίαση με το δέντρο.

®  οι πρόσφατες βροχοπτώσεις έχουν μετατρέψει πολλά αγροτεμάχια σε λίμνες

®  αιωρούμενες γραμμές.

®  γέφυρα …

®  … χωρίς σιδηροτροχιές.

®  άνοιξη.

®  ευθεία.

®  Χ.Σ. 25+800 Λ. – Α.Αν..

®  προσωρινή απουσία των σιδηροτροχιών.

®  γέφυρα από πάνω και …

®  … από δεξιά.

®  Χ.Σ. 26+200 Λ. – Α.Αν..

 

Μετά από λίγα μέτρα, η εικόνα με εκπλήσσει. Στην ισόπεδη διάβαση με ένα δρόμο διπλής κατεύθυνσης, οι σιδηροτροχιές, όχι μόνο έχουν διατηρηθεί, αλλά περιβάλλονται και από αντιτροχιές!

®  η διάβαση και …

®  … το τίμημα των αντιτροχιών.

®  γραμμές ή σκουπιδότοπος;

®  δίπλα στους …ογκόλιθους!

®  παροδική εμφάνιση.

®  όχι, δεν είναι καμπύλη…

®  καθαρές γραμμές.

®  δίπλα στη «λίμνη», οι γραμμές έχουν ξηλωθεί, αλλά …

®  … λίγο αργότερα επανέρχονται πάνω σε γέφυρα.

®  πλήρης …

®  … διάλυση.

®  ανεπαρκής ευθυγράμμιση

®  τα δέντρα φυτρώνουν μέσα στις γραμμές και τις κάνουν απροσπέλαστες, αναγκάζοντας τους πεζοπόρους να ακολουθούν τεθλασμένες τροχιές μέσα από αυτά.

®  άκρη της σιδηροτροχιάς.